उपवनविनोद (आचार्य शार्ङ्गधर - वृक्षायुर्वेद, भू-जल संधान एवं उद्यान-विज्ञान सटीक)

106 UPAVANA VINODA
वैदूर्य्यमुद्गाम्बुदमेचकाभा
पाकोन्मुखोदुम्बरसन्निभा वा ।
भृङ्गाञ्जनाभा कपिलाथवा या
ज्ञेया शिला भूरिसमीपतोया ॥ १०७
पारावतक्षौद्रघृतोपमा या
क्षौमस्य वस्त्रस्य च तुल्यवर्णा ।
या सोमवल्लयाश्च समानरूपा
साप्यशु तोयं कुरुतेऽक्षयञ्च ॥ १०८
ताम्रैः समेता पृषतैर्विचित्रै-
रापाण्डुभस्मोष्ट्रखरानुरूपा ।
भृङ्गोपमाङ्गुष्ठिकपुष्पिका वा
सूर्याग्निवर्णा च शिला वितोया ॥ १०६
चन्द्रातपस्फटिकमौक्तिकहेमरूपा
याश्चेन्द्रनीलमणिहिङ्गुलुकाञ्जनाभाः ।
सूर्य्योदयांशुहरितालनिभाश्च याः स्यु-
स्ताः शोभना मुनिवचोऽत्र च वृत्तमेतत् ॥ ११०
एता ह्यभेद्याश्च शिला शिवाश्च
यक्षैश्च नागैश्च सदाभिजुष्टाः ।
येषाञ्च राष्ट्रेषु भवन्ति राज्ञां
तेषामवृष्टिर्न भवेत् कदाचित् ॥१११
भेदं यदा नैति शिला तदानीं
पलाशकाष्ठैः सह तिन्दुकानाम् ।
प्रज्वालयित्वानलमग्निवर्णा
सुधाम्बुसिक्ता प्रविदारमेति ॥११२
तोयं शृतं मोक्षकभस्मना वा
यत् सप्तकृत्वः परिषेचनं तत् ।
कार्य्यं शरक्षारयुतं शिलायाः
प्रस्फोटनं वह्निवितापितायाः ॥११३
गिरेरुपरि यवाख्यः पर्वतः स्यात् ततो जलम् ।
तस्यैव मूले पुरुषैस्त्रिभिरम्भो विनिर्दिशेत् ॥