विवाह वृन्दावनम् (पं. सीताराम झा ज्योतिष टीका - विवाह संस्कार, अष्टकूट गुण-मिलान एवं मुहूर्त विज्ञान सटीक)
Vivaha Vrindavanam: Vivaha Sanskara, Ashtakuta Guna Milana evam Muhurta Vigyan
केशवार्कमहोदय (टीकाकार: पं. सीताराम झा) द्वारा
पृष्ठ 106, कुल 138 में से
संदर्भ में पढ़ेंप्रकरणम् १३ ] वसन्तलक्ष्मीसहितम् । ६३
भा०-चन्द्र, रवि भौम और लग्नेश ये शत्रुगृह, नीचराशि, में वा अस्त हों
तथा सप्तमभाव निर्बल हो तो स्त्री सन्तानहीन होकर दुःखिनी होती है ॥ ९ ॥
लोकेषु काचिद्रीतिः शास्त्रविरुद्धास्ति तां निन्दति—
कवेस्तृतीयस्य शुभाय रेखा लग्नं नभस्थो न भनक्ति भौमः ।
तद्वद्द्व्यये सौरिरपीति रीतिर्जनेषु जागर्तिंतरां कुतस्त्या ॥१०॥
सं०-तृतीयस्य कवेः शुक्रस्य शुभाय रेखा भवति, नभस्थो दशमस्थो
भौमो लग्नं न भनक्ति, तद्वत् सौरिः शनिः अपि व्यये लग्नं न भनक्ति,
इतीयं रीतिः जनेषु लोकेषु कुतस्त्या जागर्तिंतराम् ? इति न जाने, अर्थादियं
रीतिः शास्त्रविरुद्धा निर्मूलास्तीति ॥ १० ॥
भा०—लोक में तृतीय शुक्र की शुभार्थ रेखा होती है। तथा दशम मंगल
और द्वादश शनि भी लग्न के भङ्गकारक नहीं माने जाते, यह रीति कहाँ से
आकर अत्यन्त प्रसिद्ध हुई ? इसका पता नहीं अर्थात् इस लोकरीति का प्रमाण
शास्त्र में नहीं मिलता है ॥ १० ॥
अथ जामित्रदोषे विशेषमाह—
उशना गुरुरिन्दुनन्दनः शशिजामित्रगपापतापहृत् ।
नवपञ्चमकेन्द्रमित्रभप्रणयी पुष्टदृशा विधुं स्पृशन् ॥११॥
सं०-उशनाः शुक्रः, गुरुः, इन्दुनन्दनो बुधः नवपञ्चमकेन्द्रमित्रभ-
प्रणयी (नवमपञ्चमकेन्द्रस्थो मित्रराशिगतः ) पुष्टदृशा विधुं चन्द्रं
स्पृशन् पश्यन् शशिजामित्रगपापतापहृद् ( पापकृतचन्द्रजामित्रदोषाप-
हारको ) भवति । अत्र केन्द्रं सप्तमरहितं ज्ञेयं तथा चोक्तम्—“हरिज-
दिवसचन्द्रात् सप्तमक्रूरदोषक्षयकृदमरपूज्यः सोमपुत्रः सितो वा । उदयहि-
बुकधर्मव्योमपुत्रालयस्थो यदि च सकलदृष्ट्यालोकयेच्छीतरश्मिम् ॥”
भा०-शुक्र, बृहस्पति, बुध इनमें से एक भी ९।५।१।४।१० भावगत
होकर मित्र की राशि में हो और पूर्णदृष्टि से चन्द्रमा को देखता हो तो चन्द्रमा
से सप्तमस्थ पापग्रह जनित दोष को नाश कर देता है ॥ ११ ॥
हिमरश्मिनवांशकात् खलो यदि खेटः शरसायकांशके ।
अयमन्यगुणैर्न हन्यते निविडैरप्युपसर्गडम्बरः ॥ १२ ॥
सं०-हिमरश्मिनवांशकात् खलः खेटो यदि शरसायकांशके पञ्च-