तन्त्रालोक (प्रथम भाग - जयरथ विवृति सहित)

२४१ श्रीतन्त्रालोकः ।
आणवे हि उच्चारादि बाह्यमेव अवलम्ब्य वैकल्पि-
की बुद्धिरस्ति, अत्र शाक्ते पुनस्तद्रहितत्वेन इति
विशेषः, अत एव चेतसैव इति सावधारणं चिन्तन-
मात्रम् अत्रोक्तम् ॥२१६॥
नन्वत्र किमुच्चारमात्रेणैव रहितत्वम्, उत करणा-
दिभिरपि ? इत्याह
उच्चारशब्देनात्रोक्ता
बहन्तेन तदादयः ।
शक्त्युपाये न सन्त्येते
भेदाभेदौ हि शाक्तता ॥२२०॥
बहन्तेन इति बहुवचनादाद्यर्थो हि लभ्यते इति
भावः, तेन उच्चारैः रहितम् इति विग्रहो दर्शयि-
तव्यः । एते इति उच्चारकरणादयः । न सन्ति इति
भेदैकनिष्ठत्वादेषाम् । अत्र हि बाह्योच्चारादिरहित-
त्वात् अभेदस्य विकल्पात्मकत्वाच्च भेदस्यापि सं-
भवः इत्युभयमयत्वम्, तदाह 'भेदाभेदौ हि शाक्तता'
इति, आणवे पुनर्भेदस्यैव प्राधान्यम् ॥२२०॥
पं० ५ क० पु० उच्चारणामात्रेणैवेति पाठः ।
पं० ८ क० पु० बहन्तेनैतदादय इति पाठः ।
पं० १० क० पु० भेदाभेदौ चेति पाठः ।