ताण्ड्य महाब्राह्मण / पञ्चविंश ब्राह्मण (सायण भाष्य एवं चिन्नस्वामी शास्त्री टीका सहित)

नियुक्तवान्-‘इन्दव इति द्विरल्पं भक्षयेद्यथासवनं छन्दांस्यादिशन्नि’ति ।
प्रातःसवने गायत्रछन्दस इति पाठः, माध्यन्दिने त्रिष्टुप्छन्दस इति,
तृतीयसवने जगतीछन्दस इत्येतावानेव विशेषः । पाठस्तु—
इन्दविन्द्रपीतस्य त इन्द्रियावतस्त्रिष्टुप्छन्दसः सर्व-
गणस्य सर्वगण उपहूत उपहूतस्य भक्षयामि ॥ १३ ॥
पूर्ववद्व्याख्येयम् । अत्र क्रतुसंग्रहः—
माध्यन्दिने तु सवने पुरोडाशः पशोर्भवेत् ॥
ग्रहो मरुत्वतीयः स्यात् पवमानेन संस्तुतिः ।
दधिधर्मे हुते दद्याद्दक्षिणास्ते यथायथम् ॥
मरुत्वतीयांस्तान् हुत्वा माहेन्द्रेण समाप्यते ॥ इति ॥ १३ ॥
अथ तृतीयसवने यदिदमार्भवपवमानाख्यं स्तोत्रं तदर्थमग्नेस्तेज-
सेति मन्त्रेण स्तोमयोगः कर्त्तव्यः, तस्य मन्त्रस्योत्तरत्र भागे यः पाठ-
शेषः स एवमाम्नायते —
सूर्यो युनक्तु वाचा स्तोमं यज्ञाय वोढवे दधात्वि-
न्द्र इन्द्रियꣳ सत्याः कामा यजमानस्य सन्तु ॥ १४ ॥
‘सूर्यो’देवो ‘वाचा’मन्त्ररूपया ‘स्तोमं’सप्तदशाख्यं‘युनक्तु’योजयतु ।
अन्यत् पूर्ववत् ॥ १४ ॥
श्येनोऽसित्यस्य स्थाने तृतीयसवने यजमानेन वाचनीयो मन्त्र एव-
माम्नायते--
स्वरोसि गयोसि जगच्छन्दा अनु त्वारभे स्वस्ति मा
सं पारयामास्तोत्रस्य स्तोत्रं गम्यादिन्द्रवन्तो वनेमहि
भक्षीमहि प्रजामिषम् ॥ १५ ॥
हे आर्भवपवमानाभिमानिन् सूर्य ! त्वं ‘जगच्छन्दाः’ जगत्याख्येन छ-
न्दसा युक्तः सन् ‘स्वरः’ स्वरणीयः स्तुत्योसि । तथा ‘गयः’ फलार्थिभि-
र्गन्तव्योसि । अन्यत् पूर्ववत् ॥ १५ ॥
तृतीयसवने चमसभक्षणमन्त्र एवमाम्नायते--
इन्दविन्द्रपीतस्य त इन्द्रियावतो जगच्छन्दसः सर्व-
गणस्य सर्वगण उपहूत उपहूतस्य भक्षयामि ॥ १६ ॥
पूर्ववद्व्याख्येयम् ॥ १६ ॥
द्राह्यायणः-‘सौम्यमाहृतमुद्गाता वेक्षतायुर्मे प्राण इति पुनरस्मासु