तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

१६४ श्रीमत्सायणाचार्यविरचितभाष्यसमेतम्- [प्रपा०२अनु०१९]
श्विनौ तौ तस्य ग्र ( ग्रा ? ) हस्य पूर्वपादौ । योऽयमत्रिमुनिः सोऽयं मध्यशरीरम् ।
यौ मित्रावरुणौ देवौ तावपरपादौ । शिशुमारस्य पुच्छे बहवो भागाः । तत्राग्निः
पुच्छस्य प्रथमं काण्डं प्रथमो भागः, ततस्तदूर्ध्वमिन्द्रो द्वितीयो भागः, ततोऽप्यूर्ध्वं
प्रजापतिस्तृतीयो भागः, ततोऽपि परतोऽभयं भयरहितं परं ब्रह्म चतुर्थो भागः ।
एवं ध्यातव्यानवयवान्संपाद्यावयविनं दर्शयति—
स वा ए॒ष दि॒व्यः शां॒करः॑ शि॒शुमा॑रस्त५ ह॒,—इति ।
यस्मै नमस्तच्छिर इत्यादिनाऽभयं चतुर्थमित्यन्तेन वाक्येन योऽयं निरूपितः स
एष दिव्यो दिवि भवः, शाकरोऽत्यन्तशक्तिमान् शिशून्मारयति मुखेन निगिरतीति
शिशुमारो जलग्र(ग्रा)हविशेषः, स हि जलमध्येऽत्यन्तविवृतेन मुखेन मनुष्यान्गृ-
ह्णातीति ।
एवं ध्यातव्यो ग्र(ग्रा?)हो निरूपितः, तद्ध्यानं तत्फलं च दर्शयति—
य ए॒वं वेदाप॑ पुनर्मृ॒त्युं ज॑यति॒ जय॑ति स्व॒र्गं लो॒कं
नाध्व॑नि प्रमी॑यते॒ नाग्नौ प्रमी॑यते॒ नाप्सु प्रमी॑-
यते॒ नानप॑त्यः प्रमी॑यते॒ लघ्वा॑न्नो भवति,—इति ।
यः पुमाँन्दिव्यं शिशुमारं वेद मनसा ध्यायति स पुनरपमृत्युं जयति मार्गादि-
मरणरूपोऽपमृत्युविशेषश्च न भवति, दुर्मरणं तस्य न भवतीत्यर्थः । [ लध्वाश्नो ]
लब्धान्नः सर्वत्र सुलभान्नो भवति ।
अथ ध्यानानन्तरमनुमन्त्रणमाह—
ध्रु॒वस्त्वम॑सि ध्रु॒वस्य॑ क्षि॒तम॑सि॒ त्वं भू॒ताना॒मधि॑पतिरसि
त्वं भू॒तानाँ॒ श्रेष्ठो॑ऽसि॒ त्वां भू॒तान्यु॑प॒पर्य्याव॑र्तन्ते॒ नम॑स्ते
नमः॒ सर्वै॑ ते॒ नमो॒ नम॑ः ⁕शिशुकुमाराय नम॑ः(१) इति ॥
इति कृष्णयजुर्वेदीय तैत्तिरीयारण्यके द्वितीयप्रपाठक
एकोनविंशोऽनुवाकः ॥ १९ ॥
अनेन मन्त्रेणोदङ्मुखो भूत्वा ध्रुवमण्डलं पश्यञ्शिशुमाररूपेण तमुपतिष्ठेत(त) । हे
शिशुमार त्वं ध्रुवोऽसि विनाशरहितोऽसि । तथा ध्रुवस्य जगत आकाशादेः क्षितं
⁕ ग पुस्तके टिप्पण्यां शिशुमारकुमारायेति पाठोऽन्यपुस्तकस्थो दत्तः ।
१ क. ख. ॰त ऊर्ध्वं । २ ग. संदर्शयति । ३ ख. ग. ॰ति । यदैवं । ४ क. ॰माभित्वं
शि° । ५ क. पुमानप° ६ ग. ॰णमन्त्रमा° ।