तैत्तिरीय आरण्यक (सायण भाष्य एवं भट्टभास्कर भाष्य सहित सम्पूर्ण प्रथम भाग)

निवासस्थानमसि । भूतानां सर्वेषां प्राणिनां त्वमधिपतिरसि ! अत एव भूतानां
मध्ये श्रेष्ठोऽसि । भूतानि सर्वाणि त्वामुपेत्य परितः सेवन्ते । तस्मात्ते तुभ्यं नमोऽस्तु
यत्सर्वं जगत्तवाधीनं तथा सति नमः सर्वं त्वदीयाय सर्वस्मै नमः । तथा ते नमः
सर्वस्य स्वामिने तुभ्यमपि नमः । किं बहुना नमः शिशुकुमाराय नमः शिशुकुमारस्य
जलग्र(ग्रा?)हविशेषस्य कुमारो बालकस्तदाकारो यो ध्रुवस्तस्मै नमस्कारोऽस्तु । उभ-
यतो नमस्कारोऽयं मन्त्रः, तच्च नमस्कारद्वयमादरार्थम् ॥
इति श्रीमत्सायणाचार्यविरचिते माधवीये वेदार्थप्रकाशे कृष्णयजुर्वेदीय-
तैत्तिरीयारण्यकभाष्ये द्वितीयप्रपाठके एकोनविंशोऽनुवाकः ॥ १९ ॥
अथ द्वितीयप्रपाठके विंशोऽनुवाकः ।
संध्यावन्दनाङ्गत्वेन शिशुंमारोपस्थानमुक्तम्, अथ दिगुपस्थानमुच्यते । तत्र प्रथमं
मन्त्रमाह —
नमः॒ प्राच्यै॑ दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्यां॑
प्रति॑वसन्त्ये॒ताभ्य॑श्च॒ नमः॑,—इति ।
.प्राच्यै पूर्वस्यै दिशे तदधिष्ठात्र्यै देवतायै नमोऽस्तु । याश्चैतस्यां प्राच्यां दिशि
[दे]वताः प्रतिवसन्त्येताभ्यो देवताभ्यश्च नमोऽस्तु ।
अथ द्वितीयादिमन्त्रानाह—
नमो॒ दक्षि॑णायै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्यां॒ प्रति॑वसन्त्ये-
ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमः॑ प्रती॒च्यै॑ दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्यां॒ प्रति॑-
वसन्त्ये॒ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नम॒ उदी॑च्यै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्यां॑
प्रति॑वसन्त्ये॒ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नम॑ ऊ॒र्ध्वायै॑ दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑
ए॒तस्यां॑ प्रति॑वसन्त्ये॒ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो॒ऽधरा॑यै दि॒शे याश्च॑ दे॒वता॑
ए॒तस्यां॑ प्रति॑वसन्त्ये॒ताभ्य॑श्च॒ नमो॒ नमो॑ऽवान्तरा॒यै॑ दि॒शे
याश्च॑ दे॒वता॑ ए॒तस्यां॑ प्रति॑वसन्त्ये॒ताभ्य॑श्च॒ नमः॑,—इति ।
एते मन्त्राः प्रथममन्त्रवद्व्याख्येयाः ।
१ ग. ॰गत्ते तवा॰ । २ ग. ॰स्कार॰ । ३ क. ‘शुकुमा’ ।