स्वप्नवासवदत्तम् (महाकवि भास - संस्कृत मूल एवं हिन्दी अनुवाद)
Svapnavasavadattam of Bhasa with Hindi Commentary
महाकवि भास / पं. विश्वनाथ शास्त्री द्वारा
पृष्ठ 90, कुल 204 में से
संदर्भ में पढ़ेंउपोद्घातः ३३
कैकेयीकुपितस्य लक्ष्मणस्य रामं प्रत्युक्तिः—
“यदि न सहसे राज्ञो मोहं धनुः स्पृश मा दया
स्वजननिभृतः सर्वोऽप्येवं मृदुः परिभूयते ।
अथ न रुचितं मुञ्च त्वं मामहं कृतनिश्चयो
युवतिरहितं लोकं कर्तुं यतश्छलिता वयम् ॥” (अ. १. श्लो. १८)
भरतस्य स्वजनदर्शनौत्सुक्यादुक्तिः—
“पतितमिव शिरः पितुः पादयोः स्निग्धतेवास्मि राज्ञा समुत्थापित-
स्त्वरितमुपगता इव आतरः क्लेदयन्तीव मामश्रुभिर्मातरः ।
सदृश इति महानिति व्यायतश्चेति भृत्यैरिवाहं स्तुतः सेवया
परिहसितमिवात्मनस्तत्र पश्यामि वेषं च भाषां च सौमित्रिणा ॥”
(अ. ३. श्लो. ३)
भरतस्य कैकेयीं प्रत्युक्तिः—
“वयमयशसा चीरेणार्यो नृपो गृहस्मृत्युना
प्रततरुदितैः कृत्स्नायोध्या मृगैः सह लक्ष्मणः ।
दयिततनयाः शोकेनाम्बाः स्नुषाध्वपरिश्रमै-
र्धिगिति वचसा चोग्रेणात्मा त्वया ननु योजिताः ॥”
(अ. ३. श्लो. १६)
तस्यैवोक्त्यन्तरं—
“तत्र यास्यामि यत्रासौ वर्तते लक्ष्मणप्रियः ।
नायोध्या तं विनायोध्या सायोध्या यत्र राघवः ॥” (अ. ३. श्लो. २२)
अविदितनामके नाटके मङ्गलश्लोकः—
“पादः पायादुपेन्द्रस्य सर्वलोकोत्सवः स वः ।
व्याविद्धो नमुचिर्येन तनुताम्रनखेन खे ॥”