स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

78 स्मृतिचन्द्रिकायां
इति मत्स्यपुराणे यतीनामपि विद्धोपवासविधानाच्च । यद-
न्यैरुक्तं—
सम्पूर्णाैकादशी यत्र प्रभाते पुनरेव सा ।
उत्तरां तु यतिः कुर्यात्पूर्वामुपवसेद्गृही ॥
इत्यत्र यतीनां त्रयोदश्यां पारणदर्शनात्तद्विषयाण्येव त्रयो-
दशिपारणपराणि, विद्धोपवासविधिपराणि तु गृहस्थविषया-
ण्येवेति, तदपि पूर्वोक्तवचनद्वयेनैवापास्तमित्युपेक्षणीयम् । अपरे
तु विद्धोपवासविधिपराण्यरुणोदयवेधविषयाणि, द्वादश्युपवास-
विधिपराणि तूदयादूर्ध्वविषयाणीति मन्यन्ते, तदपि त्रयोद-
शीपारणविधिविरुद्धमित्युपेक्षणीयम् । ननु च कथं त्रयोदश्य-
पारणं ? यावता कूर्मपुराणे—
एकादश्यामुपोष्यैव द्वादश्यां पारणं स्मृतम् ।
त्रयोदश्यां न तत्कुर्याद्द्वादशद्वादशीक्षयात् ॥
इति त्रयोदशीपारणनिषेधात् । श्रीविष्णुरहस्येऽपि—
पारणं तु न कर्तव्यमुपोष्यैकादशीमिह ।
त्रयोदश्यां नरैर्नित्यं धर्मवृद्धिमभीप्सुभिः ॥
इति । स्मृत्यन्तरेऽपि—
दशम्यनुगता हन्ति द्वादशद्वादशीफलम् ।
धर्मापत्यधनायूंषि त्रयोदश्यां तु पारणम् ॥
इति । उच्यते—सत्यमेवं, तथाऽपि यत्र त्रयोदश्यां द्वादशी