स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

72 स्मृतिचन्द्रिकायां
त्रयोदश्यामपि द्वादशी तस्मिन्नैवोपवसेदित्यर्थादुक्तं भवति ।
अत एव व्यासः—
एकादशी यदा लुप्ता परतो द्वादशी भवेत् ।
उपोष्या द्वादशी तत्र यदीच्छेत्परमां गतिम् ॥
लुप्ता क्षयं गता । परतः त्रयोदश्यामित्यर्थः । यत्तु गोभि-
लेनोक्तं—
एकादश्यां यदा ब्रह्मन् दिनक्षयतिथिर्भवेत् ।
तदा ह्येकादशीं त्यक्त्वा द्वादश्यामुपवासयेत् ॥
तत्र क्रतुशतं पुण्यं त्रयोदश्यां तु पारणम् ।
इति, यदपि पितामहेन—
एकादश्यां यदा वत्स दिनक्षयतिथिर्भवेत् ।
अत्रोपोष्या द्वादशी स्यात्त्रयोदश्यां तु पारणम् ॥
इति, तत् पुत्रवद्गृहिविषयं, तस्यैव दिनक्षयोपवासनिषेधात् ।
तथाच मत्स्यपुराणं—
दिनक्षयेऽर्कसङ्क्रान्त्यां ग्रहणे चन्द्रसूर्ययोः ।
उपवासं न कुर्वीत पुत्रपौत्रसमन्वितः ॥
व्यासोपि—
एकादशीषु नष्टासु रविसङ्क्रमणेषु च ।
पारणं चोपवासं च न कुर्यात्पुत्रवान् गृही ॥
इति । पितामहोपि—
एकादशीदिनक्षय उपवासं करोति यः ।