स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

60 स्मृतिचन्द्रिकाया

वासः ताम्बूलादिभोगरहित उपवास इत्यर्थः । ते च गुणा

नारदीयपुराणे दर्शिताः-

तस्यैवं क्रीडमानस्य मोहिन्या सह पार्थिव ।

रुक्माङ्गदस्य श्रोत्राभ्यां पटहध्वनिरागतः ॥

मत्तेभकुम्भसंस्थस्तु धर्माङ्गदमते स्थितः ।

प्रातर्हरिदिनं लोकास्तिष्ठध्वं चैकभोजनाः ॥

अक्षारलवणास्सर्वे हविष्यान्ननिषेविणः ।

अवनीतलशयनाः प्रियासङ्गविवर्जिताः ॥

स्मरध्वं देवमीशानं पुराणं पुरुषोत्तमम् ।

सकृद्भोजनयुक्ताश्च उपवासे भविष्यथ ॥

अष्टवर्षाधिको मर्त्यो ह्यशीतिर्न हि पूर्यते ।

यो भुङ्क्ते मामके राष्ट्रे विष्णोरहनि पापकृत् ॥

स मे वध्यश्च दण्ड्यश्च निर्वास्यो विषयाद्बहिः ।

इति । उपवासे कृते द्वादश्यामित्यर्थः । देवलोपि-

दशम्यामेकभुक्तस्तु मांसमैथुनवर्जितः ।

एकादश्यामुपवसेत्पक्षयोरुभयोरपि ॥

ब्रह्मचर्यं तथा शौचं सत्यमामिषवर्जनम् ।

व्रतेष्वेतानि चत्वारि वरिष्ठानीति निश्चयः ।)

स्त्रीणां तु प्रेक्षणात् स्पर्शात्ताभिस्संकथनादपि ।

निष्यन्दते ब्रह्मचर्यं न दारेष्वृतुसङ्गमात् ॥

असकृज्जलपानाच्च सकृत्ताम्बूलचर्वणात् ।