स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

रीत्या व्यवस्थासम्भवेऽपि केचित् ‘न कुर्यात्पुत्रवान् गृही’
इत्येवमादीनां काम्योपवासविषयत्वं परिकल्प्य गृहिणः पुत्र-
वतोऽपि कृष्णैकादश्यामप्युपवासं वर्णयन्ति । यदत्र युक्तं
तद्ग्राह्यम् । यत्पुनरापस्तम्बेनोक्तं—
आहिताग्निरनड्वांश्च ब्रह्मचारी च ते त्रयः ।
अश्नन्त एव सिद्ध्यन्ति नैषां सिद्धिरनश्नताम् ॥
इति, तत् एकादशीव्यतिरिक्तविषयम् । अत एवाग्निपुराणं—
गृहस्थो ब्रह्मचारी च आहिताग्निस्तथैव च ।
एकादश्यां न भुञ्जीत पक्षयोरुभयोरपि ॥
इति । यदपि पुराणे—
श्राद्धे जन्मदिने चैव सङ्क्रान्त्यां राहुसूतके ।
उपवासं न कुर्वीत यदीच्छेच्छ्रेय आत्मनः ॥
इति श्राद्धे उपवासनिषेधपरं च वचनं, तदप्येकादशीव्यति-
रिक्तविषयम् । अत एव स्मृत्यन्तरं—
उपवासो यदा नित्यः श्राद्धं नैमित्तिकं भवेत् ।
उपवासं तदा कुर्यादाघ्राय पितृसेवितम् ॥
इति । उपवासलक्षणं व्यासेनोक्तं—
उपावृत्तस्य पापेभ्यो यस्तु वासो गुणैस्सह ।
उपवासस्स विज्ञेयो सर्वभोगविवर्जितः ॥
इति । पापेभ्य उपावृत्तस्य गुणैरेकभक्तादिनियमैस्सह यो