स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

36 स्मृतिचन्द्रिकायां
तस्मिन् काले माघासितपञ्चदश्यामित्यर्थः ।
तत्रैव चेद्भाद्रपदास्तु पूर्वाः काले तदा यत्क्रियते पितृभ्यः।
श्राद्धं परां तृप्तिमुपेत्य तेन युगान् सहस्रं पितरस्स्वपन्ति ॥
तत्रैव तस्यामेव पञ्चदश्यामित्यर्थः ॥
इति स्मृतिचन्द्रिकायाममावास्याविषयाणि.
अथ प्रसङ्गात्पर्वापि निर्णीयते.
तत्र गोभिलः—'यः परमो विप्रकर्षस्सूर्याचन्द्रमसोस्सा पौर्ण-
मासी, यः परमसन्निकर्षस्साऽमावास्या' इति । ते च द्विविधे
तथाच पुराणम्—
राका चानुमतिश्चैव पौर्णमासी द्विधा स्मृता ।
सिनीवाली कुहूश्चैव अमावास्या द्विधैव तु ॥
इति । अत्रानुमतिस्सिनीवाली च चतुर्दशीमिश्रा, राका कु-
हूश्च प्रतिपन्मिश्रे । तथाच श्रुतिः—'या पूर्वा पौर्णमासी
साऽनुमतिः, योत्तरा सा राका, या पूर्वाऽमावास्या सा सि-
नीवाली, योत्तरा सा कुहूः' इति । अत्र व्यवस्थया कर्म-
निर्णयमाह गोभिलः—'पक्षान्ता उपवस्तव्याः पक्षादयोऽभि-
यष्टव्याः' इति । पक्षान्ताः पञ्चदश्य उपवस्तव्यास्तास्व-
न्वाधानादि कार्यम् । पक्षादयः प्रतिपदः, ता अभियष्टव्याः ।
तासु हस्तावनेजनाद्यभीज्या कार्येत्यर्थः । अत्र लौगाक्षिणोक्तो
विशेषः—