स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

34 स्मृतिचन्द्रिकायां
इति मनुना साग्निकैः कृते पिण्डपितृयज्ञे श्राद्धविधानाद्य-
टनात् । अतो यत्र क्षये कुह्वां पिण्डपितृयज्ञस्तत्र साग्निकै-
रपि सैव ग्राह्येति । मैवं, दिनद्वयेऽपि मध्याह्नव्यापित्वे क्षये
सिनीवाल्यामेव चन्द्रदर्शनसम्भवेन कदाचिदपि पिण्डपितृ-
यज्ञाप्राप्तेः 'यदहश्चन्द्रमसं न पश्यन्ति तदहः पिण्डपितृयज्ञं
कुर्वीत' इत्यापस्तम्बेन चन्द्रादर्शन एव पिण्डपितृयज्ञविधा-
नात् । चन्द्रादर्शनं च यत्र चतुर्दशी मुहूर्तत्रयादर्वागेव स-
माप्यते तत्रैवेति ज्योतिषशास्त्रे प्रसिद्धम् । अतो यत्र श्राद्ध-
दिने चन्द्रादर्शने च पिण्डपितृयज्ञप्राप्तिः तत्राग्निमान् कृत्वैव
पितृयज्ञं श्राद्धं कुर्यादिति मनुना नियम्यते, न पुनस्सर्वत्र
कृतपिण्डपितृयज्ञस्यैव अग्निमतः श्राद्धाधिकार इति पितृयज्ञ-
शब्दस्य पिण्डपितृयज्ञपरत्वमङ्गीकृत्योक्तम् । परमार्थतस्तु-पितृ-
यज्ञशब्दः तर्पणाख्यपितृयज्ञपर एव। तदुक्तं मत्स्यपुराणे-
पितृयज्ञं तु निर्वर्त्य तर्पणाख्यं तु योऽग्निमान् ।
पिण्डान्वाहार्यकं कुर्याच्छ्राद्धमिन्दुक्षये सदा ॥ इति ॥
इति स्मृतिचन्द्रिकायाममावास्याद्वैधनिर्णयः
अथान्यान्यप्यमावास्याविषयाणि कानिचिद्वचनानि लिख्यन्ते.
तत्र व्यासः-
अमा वै सोमवारेण रविवारेण सप्तमी ।
चतुर्थी भौमवारेण विषुवत्सदृशं फलम् ॥