स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्डे अमावास्याद्वैधनिर्णयः 33
इति, तत् यत्र पूर्वेद्युश्चन्द्रदर्शनासम्भवेन पिण्डपितृयज्ञोत्कर्षः,
तत्र प्रतिपदि पिण्डपितृयज्ञविधानार्थं, अन्यथा पूर्वोक्तव-
नविरोधात् । यदपि तेनैवोक्तं—
तुलामकरमीनेषु कन्यायां मिथुने तथा ।
भूतविद्धाऽप्यमावास्या पूज्या भवति यत्नतः ॥
इति, एतत् व्रतोपवासादिविषयमिति कैश्चिद्व्याख्यातम् ।
यदा तु तिथद्वयेऽपि कर्मकालव्यापिनी तदा प्रचेतसोक्तं—
सिनीवाली कुहूश्चैव श्रुत्युक्ते श्राद्धकर्मणि ।
स्यातां चेत्ते तु मध्याह्ने श्राद्धं दद्यात्कथं तदा ॥
तिथिक्षये सिनीवाली तिथिवृद्धौ कुहूस्तथा ।
साम्येऽपि च कुहूर्ज्ञेया वेदवेदाङ्गवेदिभिः ॥
साम्ये क्षयवृद्धचभावे । एवमविशेषेण सर्वेषामपि क्षये सिनी-
वाल्यामेव श्राद्धप्राप्तौ विशेषार्थमाह लौगाक्षिः—
सिनीवाली द्विजैः कार्या साग्निकैः पितृकर्मणि ।
स्त्रीभिश्चूद्रैः कुहूः कार्या तथाचानाग्निकैर्द्विजैः ॥
इति । एवञ्च क्षये साग्निकैः सिनीवाल्यां श्राद्धं कार्यम् ।
वृद्धौ तु सर्वैरेव परेद्युः कार्यमित्यनुसन्धेयम् । नन्वेवमपि न
क्षयमात्रे साग्निकैस्सिनीवाली ग्राह्या । यत्र क्षये सिनीवा-
ल्यां पिण्डपितृयज्ञः तत्रैव । अन्यथा—
पितृयज्ञं तु निर्वर्त्य विमश्चन्द्रक्षयेऽग्निमान् ।
पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं कुर्यान्मासानुमासिकम् ॥
SMRITI CHA.—VOL. V. 5