स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

30 स्मृतिचन्द्रिकायां

अथ अमावास्याद्वैधनिर्णयः.
अत्र गौतमः—
'अथ श्राद्धममावास्यायां पितृभ्यो दद्यात्' इति ।
अमावास्या कृष्णपक्षस्य पञ्चदशी तिथिः । तस्यां श्राद्धं
कार्यमित्यर्थः । तत्र कात्यायनोक्तो विशेषः—
पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धं क्षीणे राजनि शस्यते ।
वासरस्य तृतीयेऽंशे नातिसन्ध्यासमीपतः ॥
इति । पिण्डपितृयज्ञाङ्गभूतानां पिण्डानामनु पश्चादाह्रियते
क्रियत इति पिण्डान्वाहार्यकं श्राद्धममावास्यायां क्षीणे रा-
जनि इन्दौ कर्तव्यमित्यर्थः । सोपीन्दुक्षयः कदा भवती-
त्यपेक्षिते स एवाह—
अष्टमांशे चतुर्दश्याः क्षीणो भवति चन्द्रमाः ।
अमावास्याष्टमांशे च पुनः किल भवेदणुः ॥
इति । एवं च तिथिद्वैधे सिनीवाल्यामेव श्राद्धं कार्यमित्युक्तं
भवति । उक्तं च व्यासेन—
दृष्टचन्द्रा सिनीवाली नष्टचन्द्रा कुहूर्माता ।
सिनीवाली यदा पित्र्ये कुहूदैवे तु कर्मणि ॥
हारीतोपि—
यस्यां सन्ध्यागतस्सोमो मृणालमिव दृश्यते ।
अपराह्णे क्षयस्तस्यां पिण्डानां करणं ध्रुवम् ॥