स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

431
अपुत्रा या मृताः काश्चित् स्त्रियो वा पुरुषाश्च ये ।
तेषामपि च देयं स्यादेकोद्दिष्टं न पार्वणम् ॥
इति । स्त्रियः मातुस्सपत्न्यादयः । पुरुषाः पितृव्यादयः । यद्वा—
येनास्य पितरो याताः येन याताः पितामहाः ।
तेन यायात्सतां मार्गं तत्र गच्छन्न रिष्यति ॥
इति स्मृत्यन्तरोक्तपूर्वपुरुषाचारेणैकोद्दिष्टपार्वणपक्षयोरुदितानुदि-
तहोमवत् अन्योन्यनिन्दार्थवादेन सह विहितयोः मातापि-
तॄमृताहश्राद्धविषये व्यवस्था बोद्धव्या । अत्र पैठीनसिः—
विभक्तैस्तु पृथक्कार्यं प्रतिसांवत्सरादिकम् ।
एकेनैवाविभक्तेषु कृते सर्वैस्तु तत्कृतम् ॥
इति स्मृतिचन्द्रिकायां मृताहश्राद्धविधिः.
अथ श्राद्धभेदप्रकरणोक्तपार्वणविक्रान्तभूतनित्यश्राद्धादिविषयाणि
कानिचिद्वचनानि लिख्यन्ते । तत्र पारस्करः—
अहन्यहनि यच्छ्राद्धं तन्नित्यमिति कीर्तितम् ।
वैश्वदेवविहीनं तु अशक्तावुदकेन च ॥
वैश्वदेवविहीनं तु पार्वणधर्मातिदेशतः प्राप्तस्य वैश्वदैविकस्य
कर्मणोऽनुष्ठानेन रहितम् । अनेन नित्यश्राद्धं पार्वणवन्न कार्य-
मिति सूचितम् । अहन्यहनीत्येतदत्यन्तश्रद्धालुविषयं सुसमृद्ध-
विषयं वा । यथाऽऽह देवलः—