स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

[Header] श्राद्धकाण्डे श्राद्धकालाः 25

इति । प्राची छाया यस्य देशस्य स प्राक्छायः, तस्मि-
न्नित्यर्थः । अथवा पारिभाषिकी गजच्छाया । सा च स्मृ-
त्यन्तरे दर्शिता—
यदेन्दुः पितृदैवत्ये हंसश्चैव करे स्थितः ।
तिथिवैश्रवणी या च गजच्छायेति सा स्मृता ॥
इति । पितृदैवत्ये मघायाम् । हंसः सूर्यः । करो हस्तनक्षत्रम् ।
वैश्रवणी त्रयोदशी । पुराणेऽपि—
हंसे हस्तस्थिते या तु मघायुक्ता त्रयोदशी ।
तिथिवैश्रवणी नाम सा छाया कुञ्जरस्य तु ॥
हंसे करस्थिते या तु अमावास्या करान्विता ।
सा छाया कुञ्जरच्छाया इति बोधायनोऽब्रवीत् ॥
वनस्पतिगते सोमे या छाया प्राङ्मुखी भवेत् ।
गजच्छाया तु सा प्रोक्ता तस्यां श्राद्धं प्रकल्पयेत् ॥
इति । अमावास्यायां अपराह्न इत्यर्थः—
सैंहिकेयो यदा सूर्य ग्रसते पर्वसन्धिषु ।
गजच्छाया तु सा प्रोक्ता तस्यां श्राद्धं प्रकल्पयेत् ॥
सैंहिकेयो राहुः । अत्र फलविशेषो वायुपुराणे दर्शितः—
घृतेन भोजयेद्विप्रान् घृतं भूमौ समुत्सृजेत् ॥
छायायां हस्तिनश्चैव दत्त्वा श्राद्धं न शोचति ॥
श्रीविष्णुधर्मोत्तरेऽपि—
गयायां दर्शने राहोः खड्गमांसेन योगिनम् ।
SMRITI CHA.—Vol. V 4