स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

राम्मया मधुतिलान्विता न देयाः। 'सर्वस्मात्प्रकृतादन्नात्' इत्या-
देरापस्तम्बेनानिबद्धत्वादोदनमात्रेणैव पिण्डदानं कार्यमित्याहुः ।
पूर्ववदुत्तरैरपो दत्वा पिण्डनिर्वपणात्पूर्वोदकनिनयनवद्दर्भेष्वेव
पिण्डसमीपे उत्तरैः 'एतत्ते ततासौ' इत्यादिभ्यः षड्भ्यो मन्त्रे-
भ्यः परस्तात्पठितैः 'मार्ज्यन्तां पितरः' इत्यादिभिरेव मन्त्रै-
रपो निनयेदित्यर्थः । पूर्वोक्तोदकनिनयने पश्चादुक्तोदकनिनयने
च तिलमिश्रमुदकं ग्राह्यमिति केचिद्वदन्ति । उत्तरैरुपस्थाय 'ये
च वोऽत्र' इत्यादिभिर्मन्त्रैरुपस्थायेत्यर्थः। 'ये च वोऽत्र ये चास्मा-
स्वाशंसन्ते ते च वहन्तां तृप्यन्तु भवन्तः तृप्यत तृप्यत तृप्यत'
इत्येतैर्मन्त्रैः पितृवर्गार्थपिण्डोपस्थानम्। 'याश्च वोऽत्र याश्चास्मास्वा-
शंसन्ते ताश्च वहन्तां तृप्यन्तु भवत्यः तृप्यत तृप्यत तृप्यत'
इत्येतैर्मन्त्रैः मातृवर्गार्थपिण्डोपस्थानं कार्यमिति मन्त्रलिङ्गादव-
गन्तव्यम्। उत्तरयोदपात्रेण त्रिः प्रसव्वं परिषिच्य। उत्तरया
'पुत्रान् पौत्रान्' इत्यूचा उभयेषां पिण्डान् परिषिञ्चेदित्यर्थः। न्युब्ज्य
पात्राणि अन्नतिलमधुधारणार्थमुत्तानानि पात्राण्युदपात्राणि
चैकैकशो न्युब्ज्य अधोमुखतया स्थापयित्वेर्थ। उत्तरं यजुरनवानं
त्र्यवराधर्मावर्तयित्वा 'तृप्यत तृप्यत तृप्यत' इत्येकं यजुस्त्रिवारं
जप्त्वाऽन्यपक्षावलम्बनेनानुच्छ्रस्वन् आवर्तेत्यर्थः। प्रोक्ष्य पात्राणि
द्वंद्वमभ्युदाहृत्य न्युब्जीकृतानि पात्राणि प्रोक्ष्य द्वे पात्रे युगप-
दुद्धृत्यान्यत्र स्थापयेदित्यर्थः । एवमुक्तापस्तम्बगृह्यविधानतो