स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

20 स्मृतिचन्द्रिकायां
इन्दुक्षये मासि मासि प्रायश्चित्तीयते तु सः ॥
इति व्याघ्रेणाकरणे प्रायश्चित्तविधानाच्च । तथा 'यथा
कथञ्चिन्नित्यानि कुर्यादिन्दुक्षयादिषु' इति हारीतेन नित्य-
त्वाभिधानात् । अतो यत्कैश्चिदुक्तं—'अमावास्याश्राद्धमापर-
पक्षिकश्राद्धेन विकल्प्यते' इति, तदपास्तम् । अपरपक्षे
पुनरापस्तम्बोक्तो विशेषः । 'मासिमासि कार्यमपरपक्षस्यापरा-
ह्नः श्रेयांस्तथाऽपरपक्षस्य जघन्यान्यहानि' इति । जघन्या-
नि दशम्यादीनि । अत एव मनुः—
कृष्णपक्षे दशम्यादौ वर्जयित्वा चतुर्दशीम् ।
श्राद्धे प्रशस्तास्तिथयो यथैता न तथेतराः ॥
इति । दशम्यादितिथिषु चतुर्दशीं वर्जयित्वेत्यर्थः । चतुर्दशी
तु शस्त्रहतानामेव । यथाऽऽह याज्ञवल्क्यः—
प्रतिपत्प्रभृति ह्येता वर्जयित्वा चतुर्दशीम् ।
शस्त्रेण तु हता ये वै तेभ्यस्तत्र प्रदीयते ॥
इति । शस्त्रग्रहणं विषादेरपि प्रदर्शनार्थम् । अत एव म-
रीचिः—
विषशस्त्रश्वापदाहितिर्यग्ब्राह्मणघातिनाम् ।
चतुर्दश्यां क्रिया कार्या अन्येषां तु विगर्हिता ॥
प्रचेता अपि—
वृक्षारोहणलोहाद्यैः विद्युज्जलविषादिभिः ।
नखिदंष्ट्रिविपन्नानां तेषां शस्ता चतुर्दशी ॥