स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

पितॄणामन्नं देवपित्रर्थं परिविष्टमन्नम् । अत एव सामान्येनो-
क्तमत्रिणा—
दत्ते वाऽप्यथवाऽदत्ते भूमौ यो निक्षिपेद्बलिम् ।
तदन्नं निष्फलं याति निराशैः पितृभिर्गतैः ॥
बलिं नित्यभोजननियमविधिषूक्तं बलिं,
भोजनात्किञ्चिदन्नाग्रं धर्मराजाय वै बलिम् ।
दत्त्वाऽथ चित्रगुप्ताय प्रयतश्चेदमुच्चरेत् ॥
इति विहितमिति यावत् । व्याहृत्यादिजपानन्तरं याज्ञवल्क्यः—
‘जप्त्वा यथासुखं वाच्यम्’ इति । यथासुखमिति पदमपरि-
पूर्णत्वादन्विताभिधानात् पदान्तरमपेक्षते । तेन जुषध्वमिति
पदमध्याहार्यम् । अत एव—
जुषध्वमिति ते चोक्तास्सम्यग्विधृतभाजनाः ।
कृतमौनास्समश्नीयुरापोशनादनन्तरम् ॥
इति व्यासेनोक्तम् । आपोशनादनन्तरं अमृतोपस्तरणमसीति
मन्त्रेणापः पीत्वा तदनन्तरमित्यर्थः । प्राणाहुतयस्त्वशनक्रिया-
यामनुप्रविष्टा इति तासां करणेऽपि समश्नीयुरापोशनादन-
न्तरमित्यस्य न कश्चिद्विरोधः । भोक्तुमुपक्रान्तेषु ब्राह्मणेषु
श्राद्धकर्तुः कर्तव्यमाह कात्यायनः—‘अश्नत्सु जपेद्व्याहृति-
पूर्वा गायत्रीं सप्रणवां सकृत्त्रिर्वा रक्षोघ्नीः पित्र्यमन्त्रान्
पुरुषसूक्तमप्रतिरथमन्यानि च पवित्राणि’ इति । रक्षोघ्नीः
‘कृणुष्व पाजः प्रसितिं न पृथ्वीम्’ इत्याद्या ऋचः । पित्र्य-