स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

भोजयेदिति वचनात् त्यक्तान्नप्राशनद्वारेति गम्यते । पितृकृत्ये
यजमानस्य पितृपितामहप्रपितामहानुद्दिश्य त्यक्तान्नभोजनकृत्ये ।
अत एव ब्रह्मपुराणे—
पितॄन् पितामहान् यक्ष्ये भोजनेन यथाक्रमम् ।
प्रपितामहान्वै सर्वांश्च तत्पितॄंश्चानुपूर्वशः ॥
तत्पितॄन् प्रपितामहस्य पितृपितामहप्रपितामहान् । पिण्डदान-
समये हस्तलग्नेन लेपनेन यक्ष्ये इत्यर्थः । बैजवापिनाऽपि
यजमानस्य पितृपितामहप्रपितामहानां श्राद्धदेवतात्वमभिधाय
सुस्पष्टं तेषामेवावाहनमुक्तं—'तिष्ठन् पितॄन् आवाहयिष्ये'
इत्यामन्त्र्य 'उशन्तस्त्वा, इत्यनया यजमानस्य पितरं पिता-
महं प्रपितामहं नामाभिरावाह्य' इति । पुराणेऽपि श्राद्धकर्तुः
पूर्वपुरुषाणामेव श्राद्धदेवतात्वमभिसंधाय सुस्पष्टं तेषामेव
कव्यभागित्वमुक्तं—
या तु पिण्डक्रिया तत्र ब्राह्मणानां तु भोजनम् ।
यजमानस्य पूर्वेषां तत्तु गच्छति नान्यथा ॥
तत्र श्राद्धकर्मणि या पिण्डक्रिया आद्यपिण्डक्रिया पितृ-
सम्बन्धिनी कृता 'ब्राह्मणानां तु भोजनं, यथासुखं जुष-
ध्वम्' इति यद्यदन्नं ब्राह्मणभोजनाय निवेदितं तद्विविध-
मन्नं यजमानस्य पूर्वेषां श्राद्धकर्तुः पितृपितामहप्रपितामहाना-
मुपभोगाय गच्छति नान्यथा नान्येषामुपभोगाय गच्छतीत्यर्थः ।
कथं पुनस्सर्वेषां पुरुषाणां प्रातिस्विकशुभाशुभकर्मवशेन स्व-
SMRITI CHA.—Vol. V 38