स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्डे ब्राह्मणोपवेशनम्. 273
दक्षिणाप्रवणे सम्यगाचान्तान् प्रयतान् शुचीन् ।
आसनेषु सदभेषु विविक्तेषूपवेशयेत् ॥
इति । विविक्तेषु परस्परमसंस्पृष्टेषु देशेषु । उपवेशने क्रममाह
विष्णुः — 'विप्रान् स्वागतान् स्वाचान्तान् यथाभूयोविद्यं
कुशोत्तरेष्वासनेषूपवेशयेत्' इति । आसनेषु कम्बळपीठादिषु
कुशोत्तरेषु पूर्वमेवोपरिनिहितकुशेषु यथाभूयोविद्यं विद्या-
तारतम्यानुसारेण वैश्वदेवब्राह्मणपङ्क्तौ च प्रथमद्वितीयानुसारे
णोपवेशयेदित्यर्थः। पूर्वोपक्लृप्तासनेष्वसत्सु स्मृत्यन्तरेऽभिहितम्—
तत्रासनानि देयानि तिलाश्चैव कुशैस्सह ।
पृथक्पृथगासनेषु तिलतैलेन दीपिकाः ॥
इति । स्थापनीया इति शेषः । तत्र श्राद्धदेशे दीपिकास्थाप-
नानन्तरं भोजनपात्रस्थापनस्थानेषु नीवारादिपिष्टैश्चतुरश्राणि
मण्डलानि कुर्यात् । तथाच तत्रैव—
मण्डलानि तु कार्याणि नीवारैश्शणकैश्शुभैः ।
गौरमृत्तिकया वाऽथ प्रणीतेनाथ भस्मना ॥
प्रणीतेन मण्डलार्थं शुभचूर्णतया निर्मितेन । पाषाणचूर्णेन तु
न मण्डलानि कार्याणि—
पाषाणचूर्णसङ्कीर्णमाहृतं तत्र वर्जयेत् ।
इति तत्रैवाभिधानात् । आहृतमापादितमित्यर्थः । मण्डलकर-
णानन्तरं विप्रानासनेषु पूर्वोक्तप्रकारेणोपवेशयेत् । एतदपि तत्रै-
वानन्तरमुक्तम्—
SMRITI CHA.—Vol. V. 35