स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

246 स्मृतिचन्द्रिकायां

मांसं भक्षयेत् । भेषजत्वेन दुर्भिक्षादावन्नालाभेन वा यत्र मां-
सभक्षणमन्तरेण प्राणधारणमशक्यं तथाविधविषयेऽपि मांसं
भक्षयेत् । एवं च प्रोक्षितादिविषयचतुष्टयादन्यत्र फलार्थिनां
मांसभक्षणं वर्जनीयम् । फलार्थित्वाभावे तु नावश्यं वर्जनीय-
मिति सिद्धम् । यत्पुनस्तेनोक्तम्—
असंस्कृतान् पशून् मन्त्रैर्नाद्याद्विप्रः कदाचन ।
इति तदपि फलार्थिविषयम् ।
न मांसभक्षणे दोषो न मद्ये न च मैथुने ।
इति वाक्यत्रयं यत्र प्रातिपद्येन निषेधो न विद्यते तद्विषयम् ।
प्रातिपद्येन निषेधविधिषु सत्सु पुरुषस्य निवृत्तिसिद्ध्यर्थं
निषिद्धकरणे दोषकल्पनस्यावश्यकत्वात् । तेन परस्त्रीगमने
वेश्यागमने वा नानाविधशेषसद्भावात् प्रातिपद्येन निषिद्धमां-
सभक्षणेऽपि नानाविधदोषाः सन्त्येव । अतएव शङ्खेन प्राति-
पद्येन निषिद्धमांसभक्षणे प्रायश्चित्तमुक्तम्—'विड्वराहग्रामकुक्कुट-
कुम्भीकभक्षणे द्वादशरात्रं पयः पिबेत्' इति । विड्वराहादि-
मांसभक्षणे निषेधो मनुना प्रातिपद्येन दर्शितः—
क्रव्यादान् शकुनीन् सर्वान् तथा ग्रामनिवासिनः ।
अनिर्दिष्टांश्चैकशफान् टिट्टिभं चैव वर्जयेत् ॥
कलविङ्कं प्लवं हंसं चक्राङ्गं ग्रामकुक्कुटम् ।
सारसं रज्जुदालं च दात्यूहं शुकशारिके ॥
प्रतूदान् जालपादांश्च कोयष्टिनखविष्किरान् ।