स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्डे श्राद्धकर्मणि वर्ज्यद्रव्याणि । २१५
प्रसिद्धौ । वार्ताकपालङ्क्याशब्दौ प्रागेव व्याख्यातौ । तण्डु-
लीयकः प्रसिद्धः । अत एवामरसिंहेन 'तण्डुलीयोल्पमारिषः'
इति तण्डुलीयकमुद्दिश्याल्पमारिषोऽनुशिष्टः । कुसुम्भशब्देनात्र
कण्टकीकुसुम्भस्य ग्रहणं, अकण्टकीकुसुम्भस्य सदाऽप्रतिषि-
द्धत्वात् । द्विविधस्यापि कुसुम्भस्य नवपत्राणि शाकत्वेनोप-
युज्यन्ते । तेन शाकत्वेन प्राप्तिसम्भवात्प्रतिषेधोऽर्थवान् ।
मत्स्योपि—
कुसुम्भं बीजपूरं च कपित्थं मधुकातसी ।
एतान्यपि न देयानि पितृभ्यः प्रीतिमिच्छता ॥
कपित्थस्य फलत्वेन प्राप्तिसम्भवात् प्रतिषेधः । मधुकं यष्टि-
मधुकं अस्य गन्धद्रव्यतया प्राप्तिसम्भवात्प्रतिषेधः । अतसी
शाकत्वेन प्रसिद्धैव । सुमन्तुरपि—'बीजपूरमाषांश्च श्राद्धे न
दद्यात्' इति । बीजपूरको मातुलिङ्गकः—
फलपूरो बीजपुरो रुचको मातुलिङ्गकः ।
इत्यमरः । माषाः कृष्णमाषव्यतिरिक्ताः । मार्कण्डेयोपि—
वर्ज्याश्चाभिषवा नित्यं शतपुष्पा गवेधुका ।
जम्बीरजं फलं वर्ज्यं कोविदारस्तु नित्यशः ॥
अभिषवाः क्लिन्नाः शुक्ता इति यावत् । शतपुष्पा शाकप्र-
करणे अमरसिंहेनाभिहिता । गवेधुका शङ्खाकारतृणधान्यसं-
पादिका ओषधिः, तस्या अदनीयत्वायोगात्तद्धान्यं प्रति-
षिध्यते । जम्बीरफलमार्द्रकादिशाकसंस्कारकतया भक्ष्यतया च