स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्डे श्राद्धदिनपूर्वाह्नकृत्यम्. 209
हविषां संस्कृतानां तु पूर्वमेवापवर्जनम् ।
मृत्संपृक्ताभिरद्भिश्च प्रोक्षणं तु विधीयते ॥
सिद्धार्थकैः कृष्णतिलैः कार्य चाप्यवकीरणम् ।
गुरुसूर्याग्निवस्तानां दर्शनं तु प्रयत्नतः ॥
अस्यार्थः--हविषां हव्यकव्यानां नग्नादिदर्शने सत्यपवर्जनमेव
पूर्वं परित्याग एव मुख्यः कल्पः । आपदि तु दोषापगम-
हेतुभूतसंस्कारसिद्धये प्रशस्तमृत्तिकासंसृष्टाभिरद्भिः प्रोक्षणं,
तथा गौरसर्षपैः कृष्णतिलैश्च अवकीरणं दृष्टहव्यकव्ययोरुपरि
क्षेपणं कार्यम् । तथा गुरुसूर्याग्निच्छागानां दर्शनं यथाऽ
न्नस्य सिद्ध्यति तथा प्रयत्नतो व्यवधायकपरिश्रयणापनो-
दनद्वारा कार्यमिति । अथवा जगदग्निनोक्तामन्नशुद्धिं कुर्यात्—
शुद्धवत्योऽथ कूष्माण्ड्यः पावमान्यस्तरत्समाः ।
पूतेन वारिणा दर्भैरन्नदोषानपानुदेत् ॥
शुद्धवत्यादिमन्त्रैरभिमन्त्रितमुदकं दर्भैरादाय मद्यपस्वैरिण्या-
द्यभिवीक्षणप्रभवान्नदोषापनोदार्थमवोक्षणं कुर्यादित्यर्थः । 'एतो-
न्विन्द्रं स्तवाम' इत्याद्या ऋचः शुद्धवत्यः । 'यद्देवा देवहेळ-
नम्' इत्याद्याः कूष्माण्ड्यः । 'पवमानस्सुवर्जनः' इत्याद्याः
पावमान्यः । 'तरत्समन्दी धावति' इत्याद्याः तरत्समाः । यदि
तु मद्यपादिदर्शनप्रभवमन्नदोषं तदपनोदकेन संस्कारेण पूर्वो-
क्तेन वक्ष्यमाणेन वा मृद्भस्मोदकहिरण्यस्पर्शनेन वाऽपनुदेत्
तदा श्राद्धे तदन्नं भोज्यमित्याह सुमन्तुः—'चण्डालाद्यवे-
SMRITI CHA.—Vol. V. 27