स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

भोज्योपकल्पनदेशे महानसादौ । चशब्दादन्यस्मिन्नपि स्थाने
यदन्नादिकं चण्डालादिभिरभिवीक्षितं तद्यथातथं गच्छति
असम्यग्भवतीत्यर्थः । तस्माच्छ्राद्धदेशादतिदूरतोपनेतव्या इत्य-
भिप्रायः । वराहो विड्वराहः, तस्यैवाप्रशस्तत्वात् । अत एवो-
शनसा विशेषितः— 'विड्वराहकमार्जारकुकुटनकुलशूद्ररजस्वला-
शूद्रीभर्तारश्च दूरतोपनेतव्याः' इति । श्राद्धकाल इति शेषः ।
तथाच यमः—
कुक्कुटो विड्वराहश्च काकश्चाऽथ बिडालकः ।
वृषलीपतिश्च वृषलः षण्डो नारी रजस्वला ॥
एते तु श्राद्धकाले वै वर्जनीयाः प्रयत्नतः ।
श्राद्धकाले पाकोपक्रमप्रभृतीत्यर्थः । तथाच व्यासः—
काषायवासाः कुष्ठी वा पतितो भ्रूणहाऽपि वा ।
सङ्कीर्णयोनिविप्रस्य सम्बन्धी पतितस्य यः ॥
वर्जनीया बुधैरेते निवापे समुपस्थिते ।
निवापः पितृभ्यो दानं, ‘पितृदानं निवापस्स्यात्’ इत्यमरसिंहे-
नाभिधानात् । समुपस्थितशब्दात्पाकोपक्रमप्रभृति वर्जनीयाः
न तु पितृभ्यो दानसमय एवेति गम्यते । यमोपि पुरुषेष्व-
पनेयानाह—
खञ्जः काणः कुणिः श्वित्री दातुः प्रेष्यकरो भवेत् ।
न्यूनाङ्गो वाऽतिरिक्ताङ्गस्तमप्यपनयेत्ततः ॥
खञ्जः पादविकलः । काण एकाक्षः । कुणिः एककरः ।