सामग्री पर जाएँ
सर्वकोश
स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

Smritichandrika: Vyavaharakanda of Devannabhatta

देवण्णभट्ट (सम्पादक: एल. श्रीनिवासाचार्य) द्वारा

DevanagariSanskritpublished474 पृष्ठ

पृष्ठ 203, कुल 474 में से

संदर्भ में पढ़ें
पृष्ठ 203

183

अगारदाही तु द्विधा देवलेन दर्शितः—
अगारदाही स ज्ञेयः प्रेतदग्धा धनेन यः ।
स चाप्यगारदाही स्याद्द्वेषाद्यो वेश्मदाहकः ॥
इति । कुण्डाशी कुण्डगोलकयोरन्नभोक्ता । तथाच कुण्डगोल-
कावभिधाय मनुनैवाभिहितम्—
यस्तयोरन्नमश्नाति स कुण्डाश्युच्यते द्विजः ।
इति । सोमविक्रयी सोमलताया विक्रेता । समुद्रयायी वहि-
त्रमारुह्येति शेषः । वन्दी नृपादिस्तुतिपाठकः । तैलिकः
तैलवृत्त्युपजीवी । कूटकारकः कूटस्य अपरमार्थस्यालेख्यादेः
कारकः । पित्रा विवदमानः स्मृत्याचारव्यपेतमार्गेण पित्रा
सह विप्रतिपद्यमानः । केकरोऽर्धदृष्टिः । मद्यपः सुराव्य-
तिरिक्तमद्यपः । सुरापस्य पतितपदेन प्रागेव प्रतिषेधात् ।
पापरोगी ‘उन्मादस्त्वग्दोषो राजयक्ष्मा श्वासो मधुमेहो
भगंदरो महोदरमश्मरीत्यष्टौ पापरोगाः’ इति देवलोक्तपाप-
रोगेष्वन्यतमरोगवान् । अभिशस्तः दोषकारितया केनचि-
त्सभायामावेदितः । दाम्भिकः धर्माचरणे शाठ्यवान् ।
रसविक्रयी क्षारादिरसविक्रयी । धनुश्शराणां कर्ता धनुषः
शराणां च कर्ता । अग्रेदिधिषूपतिः अग्रेदिधिष्वाः पतिः ।
का पुनः अग्रेदिधिषूरित्यपेक्षिते देवलः—
ज्येष्ठायां यद्यनूढायां कन्यायामुह्यतेऽनुजा ।
सा चाग्रेदिधिषूर्ज्ञेया पूर्वा तु दिधिषूर्मता ॥