स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

[Page Header: 176 स्मृतिचन्द्रिकायां]

अग्रजानुमतः कुर्यादग्निहोत्रं यथाविधि ॥
आधानाधिकार्यप्यग्रजो यदा आधानादिविधिमतिक्रम्याना-
हिताग्निर्यावज्जीवमास्त इति कनिष्ठस्य निश्चयः तदा तदनु
मतिं लब्ध्वाऽऽधानं कुर्यादित्यर्थः । अयमेवार्थः सुमन्तुनाऽ
प्युक्तः—
ज्येष्ठभ्राता यदा तिष्ठेदाधानं नैव कारयेत् ।
अनुज्ञातो हि कुर्वीत शङ्खस्य वचनं यथा ॥
ज्येष्ठभ्रातृग्रहणं पितुरपि प्रदर्शनार्थम् । तथाच स एव—
पितुर्यस्य तु नाधानं कथं पुत्रस्तु कारयेत् ।
अग्निहोत्राधिकारोस्ति शङ्खस्य वचनं यथा ॥
पितृग्रहणं पितामहस्यापि प्रदर्शनार्थम् । अत एवोशना—
पिता पितामहो यस्य अग्रजो वाऽथ कस्यचित् ।
तपोऽग्निहोत्रमन्त्रेषु न दोषः परिवेदने ॥
पूर्वोक्त एव विषये सत्यामनुज्ञायामेतदपि वचनं द्रष्टव्यम् ।
मन्त्रशब्दो वेदोपलक्षणार्थः । तथाच शातातपः--
नाग्नयः परिविन्दन्ति न वेदा न तपांसि च ।
न च श्राद्धं कनिष्ठस्य या च कन्या विरूपिका ॥
यथा वेदांस्तपांसि श्राद्धं च अधिकृत्य ज्येष्ठे अध्ययनतप
श्श्राद्धराहित्येन स्थितेऽपि तदनुज्ञामन्तरेणापि कनिष्ठेनानुष्ठि-
तानि परिवेदनहेतवो न भवन्ति, तथाऽग्नयोपि ज्येष्ठादनभ्य-
नुज्ञया कनिष्ठेनाहिता इत्यर्थः । या च कन्या विरूपिकेत्य-