स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

प्रत्यब्दं तु तथाभूतं क्षयाहं तस्य तं विदुः ॥
इति । तिथिशब्देन चान्द्र एवाहोररात्र उच्यते । न तु सौ-
रस्सावनो वाऽहोरात्रः, 'तदाद्यास्तिथयो द्वयोः' इत्यमरसिं-
हेन चान्द्राहोरात्रेष्वेव तिथिशब्दानुशासनात् । तदाद्याः प्र-
तिपदाद्याः तिथिशब्दाभिधेया इत्यर्थः । कः पुनः सावनसौ-
रचांद्राहोरात्राणां भेद इत्यपेक्षिते ब्रह्मसिद्धान्ते उक्तं—
सावनं स्यादहोरात्रमुदयादोदयाद्रवेः ।
सौरस्त्रिंशस्तु राश्यंशः तिथिसंयोगमैन्दवम् ॥
मेषादिराशेः त्रिंशमंशं यावता कालेन रविर्भुङ्क्ते तावान्
कालस्सोरः अहोरात्रः । प्रतिपदादितिथिपरिमितः कालश्चान्द्रः
अहोरात्र इत्यर्थः । स च सावनाहोरात्रवत् सूर्योदयादारभ्य
पुनस्सूर्योदयपर्यन्तो यदा भवति तदा सम्पूर्ण इति नि-
गद्यते ।
प्रतिपत्प्रभृतयस्सर्वा उदयादोदयाद्रवेः ।
सम्पूर्णा इति विख्याताः .......... ॥
इति स्मरणात् । यदा त्वेवम्भूतो न भवति तदा खण्डति-
थिरिति व्यतिरेकाद्गम्यते । प्रत्यब्दं मरणमासपक्षतिथिस्पृष्ट-
कालाभावेऽपि तत्सदृशकाल एवाब्दिकश्राद्धकाल इति वक्तुं,
प्रत्यब्दं तु तथाभूतं क्षयाहं तस्य तं विदुः ।
इत्युक्तम् । तथाभूतं मरणमासपक्षतिथिस्पृष्टकालसदृशमित्यर्थः -
यदा पुनर्द्दिनद्वयं तथाभूतं पूर्वदिने तु कर्मकाले तिथियोगः,