स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

यस्मिन्मासे न सङ्क्रान्तिः सङ्क्रान्तिद्वयमेव वा ।
मलमासस्स विज्ञेयो मासे त्रिंशत्तमे भवेत् ॥
इति, तत्त्रिंशन्मासादूर्ध्वं संभवतीत्येवं परम् । यत्तु ब्रह्मसिद्धा-
न्तेऽभिहितम्—
मासद्वयेऽब्दमध्ये तु सङ्क्रान्तिर्न यदा भवेत् ।
प्राकृतस्तत्र पूर्वः स्यादधिमासस्तथोत्तरः ॥
इति , अत्र त्रिंशन्मासादूर्ध्वं यस्सङ्क्रान्तिरहितो मासः सोऽ-
धिमासः । ततोर्वाग्योऽसंक्रान्तो मासः स प्राकृतः नाधिमास
इत्येतावन्मात्रं विवक्षितं न पुनः पौर्वापर्यमिति मन्तव्यम् ।
यदा त्वेकस्मिन् संवत्सरे असंक्रान्तमासद्वयं संक्रान्तिद्वययुतो
मासः तत्रापि त्रिंशन्मासादूर्ध्वं योऽसङ्क्रान्तो मासः सोऽ-
धिमासः । शेषौ तु संसर्पाहस्पतिसंज्ञकाविति बोद्धव्यम् । तथाच
बार्हस्पत्ये ज्योतिर्ग्रन्थेऽभिहितम्—
यस्मिन्मासे न सङ्क्रान्तिः सङ्क्रान्तिद्वयमेव वा ।
संसर्पाहस्पती मासावधिमासश्च निन्दिताः ॥
इति । यस्मिन्मासे चैत्रादर्वाङ् संक्रान्तिः संक्रान्तिद्वयमेव वा
भवति तौ संसर्पाहस्पतिसंज्ञकौ मासौ, चैत्रात्परतो योऽसं-
क्रान्तो मासः सोऽधिमाससंज्ञकः । एते च त्रयो मासा
निन्दिता इत्यर्थः । एतेष्वधिमासोऽतिनिन्दितः, कालमलरूप-
त्वात्तस्य । तदपि तत्रैवोक्तं— 'अधिमासोऽतिदुष्टस्स्यात्'