स्मृतिचन्द्रिका: व्यवहारकाण्ड (देवण्णभट्ट - दक्षिण भारत का मूर्धन्य न्याय-दर्शन महाग्रन्थ)

श्राद्धकाण्डे श्राद्धकालविषयाणि 101
कर्तव्यमित्युक्तम् । यदा तु कन्यागतत्वाभावः तदा श्राद्धं
न कार्यम् । यदाह ज्योतिःपराशरः—
अर्के नभस्यकन्यास्थे श्राद्धपक्षः प्रकीर्तितः ।
सिनीवालीमतिक्रम्य यदा कन्यां व्रजेद्रविः ॥
तदा कालस्य वृद्धत्वादतीतैव पितृक्रिया ।
कालस्य वृद्धत्वात् वृद्धियुक्तत्वात् अतीतैव पञ्चमपक्षमतिक्रा-
न्तैव पितृक्रिया, तत्र महालयश्राद्धनिषेधात् । तथाच भृगुः—
एकराशिस्थिते सूर्ये यदा दर्शद्वयं भवेत् ।
हव्यकव्यक्रियाहन्ता तदा ज्ञेयोऽधिमासकः ॥
वृद्धिश्राद्धं तदा सोममग्नयाधेयं महालयम् ।
राजाभिषेकं काम्यं च न कुर्याद्भानुलाङ्घितः ॥
इति । महालयं महालयश्राद्धम् । ज्योतिःपितामहोपि—
षष्ट्या तु दिवसैर्मासः कथितो बादरायणैः ।
पूर्वार्धं तु परित्यज्य कर्तव्या उत्तरे क्रिया ॥
षष्टिदिनात्मकमासस्य पूर्वार्धं परित्यज्य उत्तरार्धे श्राद्धक्रिया
यथाकालमनुष्ठेयेत्यर्थः । ज्योतिःपराशरोपि—
यातुधानप्रियो मासः कन्यार्के जायते यदा ।
पित्र्यं दैवं तथा कर्म उत्तरे मासि युज्यते ॥
यदा कन्यागतेऽर्के यातुधानप्रियो मासो जायते असङ्क्रान्तिको
भाद्रपदो मासो जायते इत्यर्थः । 'नैर्ऋतयातुधानानामसङ्क्रा-
न्तिकोऽधिमासः' इति ब्रह्मसिद्धान्ते । नैर्ऋतदिग्वर्तिराक्षस-