षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

षष्ठः खण्डः
अथ चन्द्रस्य क्षयवृद्धी निरूपयितुं प्रतिजानीते—
अथैषा चन्द्रमसः क्षयवृद्धिर्भवति । यदा वै चन्द्रमाः
क्षीयते चाप्यायते च तदनुव्याख्यास्यामः ॥ १ ॥
अथ इति वाक्योपक्रमे । एषा वक्ष्यमाणा चन्द्रमसः संबन्धिनी
क्षयवृद्धिः । क्षयश्च वृद्धिश्च । यद्यपि द्विवचनेन भाव्यं, तथापि बाहुलकादेक-
वचनम् । तस्यैव विवरणम् । यदा वै यस्मिन्नेव काले चन्द्रमाः क्षीयते
कलाभिः, यदा कलाभिः आप्यायते च तद् वयम् अनुव्याख्यास्यामः ।
अनुवर्णयाम इति ॥ १ ॥
तत्र प्रथमं तस्य क्षयप्रकारं दर्शयति—
पूर्वपक्षे वै देवा दीक्षन्ते । तेऽपरपक्षे सोमं
भक्षयन्ति । तत्रेमानि त्रीणि पात्राण्युपधीयन्ते । पृथिवी
पात्रमन्तरिक्षं पात्रं द्यौः पात्रमिति । तं देवा दिव्येन
पात्रेण आदित्याः प्रथमं पञ्चकलं पञ्चमीं भक्षयन्ति ।
अन्तरिक्षेण पात्रेण रुद्रा द्वितीयं पञ्चकलं दशमीं
भक्षयन्ति । ते पृथिव्या पात्रेण वसवस्तृतीयं पञ्चकलं
पञ्चदशीं भक्षयन्ति । षोडशी कलावशिष्यते । षोडशकलो
वै चन्द्रमाः । स ओषधीश्च वनस्पतींश्च गाश्च पशूंश्चादित्यं
च ब्रह्म च ब्राह्मणांश्चानुप्रविशति । तं देवा इन्द्रज्येष्ठाः
सोमपाश्चासोमपाश्च यथा पितरं पितामहं प्रपितामहं वा वृद्धं
6. JT. भवितव्यं for भाव्यं.
7. MTK. चन्द्रः for चन्द्रमाः.