षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

चतुर्थः खण्डः
अथ सविशेषं यूपं निरूपयितुमुपक्रमते—
यूपं करोति सक्षीरं स्थूलं मूले बालाग्रमनुरूपम् ॥ १ ॥
सक्षीरं क्षीरवृक्षप्रकृतिकम् । स्थूलं मूले मूलप्रदेशे । बालाग्रम्
अग्रप्रदेशे सूक्ष्मम् । मध्ये च अनुरूपम् मूलप्रदेशापेक्षया स्थौल्याभावेन
अनुरूपम् एतादृशं यूपं करोति कुर्यादित्यर्थः ॥ १ ॥
अथ यथोक्तं यूपं वज्रत्वेन यज्ञविघ्नकर्तृरक्षोघ्नत्वेन च प्रशंसति—
वज्रो वै यूपो वज्रेणैवास्मै भ्रातृव्यं प्रहरति ॥ २ ॥
यूपो वज्र एव । तथा च तैत्तिरीयकम्—इन्द्रो वृत्राय वज्रं प्राहरत् ।
स त्रेधा व्यभक् । स्फ्यस्तृतीयं रथस्तृतीयं यूपस्तृतीयम् (तै. सं. ५.२.६.
१-२) इति । अतः अस्मै यजमानार्थं वज्रेणैव भ्रातृव्यं यागविघ्नकारिणं
राक्षसं प्रहरति ॥ २ ॥
यूपस्य अष्टाश्रीकरणं विधत्ते—
अष्टाश्रीः करोति ॥ ३ ॥
तस्य यूपस्य अष्टसंख्याका अश्रीः करोति कुर्यात् । दिक्षु चतस्रः
विदिक्षु चतस्र इति ॥ ३ ॥

---

4. KM. वृक्षं for वृक्षप्रकृतिकम् ; KM. om. स्थूलं ... भ्रातृव्यं
   (L. 8.) JT om. मूलप्रदेशे.
5. JT om. अग्रप्रदेशे ; JT. सूक्ष्माग्रं for सूक्ष्मम् ; RI om. मध्ये च ;
   RI. ०रूपता for ०रूपं ; JT om. मूलप्रदेशा०...एतादृशं.
6. JT. om. अथ...रक्षोध्न ; J. तत्, T. तं for च.
7. RM. व्यभवत् for व्यभक् .
8. J. यज्ञ० for याग०.
9. J adds इति after कुर्यात् .