षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

इति धातोः पीयन्त इति कर्तरि क्विप् । तेषां भावः पीतस्त्वम् । कव्यस्यामृतस्य
पातृत्वम् । तेन पितॄणां पितृत्वम् ॥ १ ॥
सन्त्वेतादृशाः देवाः । किं तत इत्यत्राह —
देवा वै स्वर्गकामास्तपोऽतप्यन्त । तेषां तप्यमानानां
रसोऽजायत । पृथिव्यन्तरिक्षं द्यौरिति । तेऽभ्यतपन् । तेषां
तप्यमानानां रसोऽजायत । ऋग्वेदः पृथिव्या यजुर्वेदोऽन्त-
रिक्षात् सामवेदोऽमुष्मात् । तेऽभ्यतपन् । तेषां तप्यमानानां
रसोऽजायत । ऋग्वेदाद्गार्हपत्यो यजुर्वेदाद्दक्षिणाग्निः
सामवेदादाहवनीयः । तेऽभ्यतपन् । तेषां तप्यमानानां
पुरुषोऽजायत । सहस्रशीर्षः सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ २ ॥
ततः ते देवाः अग्निहोत्रात् स्वर्गं कामयमाना सन्तः तपः चक्रुः ।
तेषां तप्यमानानां तेभ्यस्तप्यमानेभ्यः पृथिव्यन्तरिक्षं द्यौरिति लोकत्रयात्मको
रसोऽजायत । तत्सारभूताः पृथिव्यादयो लोका अभ्यतपन् ऋग्वेदादीनुद्दिश्य
तपश्चक्रुः । तेभ्यस्तप्यमानेभ्यः ऋग्वेदाद्यात्मको रसोऽजायत । कथम् ?
पृथिव्या ऋग्वेदात्मको रसः समजनि । एवमुत्तरत्रापि । ते वेदा अभ्यतपन् ।
तेभ्यो गार्हपत्याद्यात्मको रसोऽजायत । कथम् ? ऋग्वेदाद् गार्हपत्यो रसोऽजायत ।
समानमन्यत् । ते गार्हपत्यादयोऽप्यभ्यतपन् । तेभ्यस्तप्यमानेभ्यः सहस्रशीर्षः
अपरिमितमूर्धा सहस्राक्षः असंख्यातनयनः सहस्रपात् अपरिमितपादः पुरुषो
रसोऽजायत । एवं चतुर्थरसात्मकत्वात् प्रशस्ततमोऽयं पुरुष इत्यर्थः ॥ २ ॥

---

1. MK. पीत्वं for पीतस्त्वं.
2. J. पीतस्त्वम, M. पात्रत्वम् , KIR. पितृत्वम् for पातृत्वम्.
3. ShK. ०शीर्षाः for ०शीर्षः.
4. R om. तेभ्यस्...तपश्चक्रुः (L. 14.)
5. J adds अपि after. लोकाः
6. TJ. ऋग्वेदो for ऋग्वेदाद्यात्मको.
7. RKI om. अपि.