षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

पञ्चमोऽध्यायः
प्रथमः खण्डः
यस्य निःश्वसितं वेदा यो वेदेभ्योऽखिलं जगत् ।
निर्ममे तमहं वन्दे विद्यातीर्थमहेश्वरम् ॥
अग्निहोत्रं निरूपयितुमादौ तत्प्रशंसार्थं देवादिविषयामाख्यायि-
कामाह—
प्रजापतिस्तपोऽतप्यत । तस्य ह वै तप्यमानस्य
मनः प्राजायत देवान् सृजेयमिति । त इमे देवा असृज्यन्त ।
दिवा देवानसृजत । नक्तमसुरान् । यद्दिवा देवानसृजत
तद्देवानां देवत्वम् । यदसूर्यं तदसुराणामसुरत्वम् । यत्
पीतत्वं तत्पितॄणां पितृत्वम् ॥ १ ॥
प्रजापतिर्विधाता पुरा तपोऽतप्यत चकार । तस्य तपसा
तप्यमानस्य विशुद्धसत्त्वस्य देवान् सृजेयमिति मनो बुद्धिः प्राजायत ।
ततः ते इमे प्रसिद्धा इन्द्रादयो देवाः तेन असृज्यन्त । कथम्? दिवा
अहनि देवान् , नक्तं रात्रौ असुरान् [असृजत] । यत् यतो दिवा
देवानसृजत प्रजापतिः तद् देवानां देवत्वम् अतिशयितदीप्तिमत्त्वम् । यत्
यतो असूर्यं, न विद्यते सूर्यो यस्मिन् तत् असूर्यं नक्तम् । कालाध्वनोरत्यन्त-
संयोगे (पा. २. ३. ५) इति द्वितीया । असुरानसृजतेत्यनुषङ्गः । तत्
तेनासुराणामसुरत्वं कर्मणि प्रकाशराहित्यम् । यत् यतः पीतत्वम् । पा पान
5. RIK. अग्निहोत्रप्रशंसा, M. वैश्वदेवसत्रं for अग्निहोत्रं.
12. M adds. तपः before चकार.
16. J. इति तेषां तदाप्ति० for अतिशयितदीप्ति०.
18. J om. द्वितीया; J. यान् for असुरान् .
19. RMIK. om. यद् यतः J. om. पीतत्वम् .