षड्विंश ब्राह्मण (सामवेद का अद्भुत ब्राह्मण - दैव-उत्पात शान्ति विधान सटीक)

चतुर्थोऽध्यायः (२) १४७

यं भ्रातृव्यं परां परावतमतिदूरम् इयात् गच्छेत् न क्वापि
प्रतितिष्ठेदिति यो यजमानः कामयेत तस्य पवमाने रथन्तरं कुर्यात् ।
तदेतदाह द्राह्यायणः — पवमाने रथन्तरं कुर्यादिति बृहत्यां एकर्चानां
स्थाने स्यात् । तद्धि बार्हतानां स्थानम् ( ) इति । अस्यार्थः —
श्येनकल्पे ये बृहत्यामेकर्चाः रौरवमेकस्यां यौधाजयमेकस्यां वषट्-
कारणिधनमेकस्याम् (म. सू. ३.७) इति तेषां स्थाने रथन्तरं कार्यम् । तद्धि
बार्हतानां साम्नां स्थानम् । रथन्तरं च बृहत्यामुत्पन्नमिति । तथा पृष्ठं बृहत्
कुर्यात् । ब्रह्मसाम प्लवं साम कुर्यात् । ततश्च एनं भ्रातृव्यं बृहद्रथन्तराभ्या-
मेव एभ्यो लोकेभ्य उद्धृत्य प्लवेन साम्ना प्रप्लावयति गमयति अप्रतिष्ठं
कुर्यादित्यर्थः । सोऽपि परां परावतम् अतिदूरमेति गच्छति न कचित्
प्रतितिष्ठति ॥ १४ ॥
पुनर्भ्रातृव्यस्य हिंसाकामस्यैव प्रयोगविशेषं दर्शयति —
वार्षाहरे पवमानमुखे भवतः । सफौपगवे नानदं
क्रूराणि सामानि संभरन्ति स्तुत्यै ॥ १५ ॥
पवमानमुखे उक्तयोः माध्यंदिनार्भवयोः पवमानयोः मुखे वार्षाहरे
एतन्नामधेये सामनी भवतः । गायत्रसाम्न ऊर्ध्वं वार्षाहरयोः साम्नोः निवेशः
सर्वत्र । गायत्रस्याप्रच्युतत्वात् । तथा माध्यंदिनपवमाने अर्षो सोम द्युमत्तम

---

1. MTIK. इति for अति.
2. RISM. स्यात् for तस्य; RMISR om. पवमाने...कुर्यात् .
3. TK. एकार्थानां for एकर्चानाम् .
4. RIS om. ये; MK. ०कचै for ०कचौः ; J. before वषट्कार० adds: कल्पकारेण क्लृप्ताः पुनानः सोम धारयेति.
5. J. trans. रौरवमेकस्यां यौधाजयमेकस्यां after ०णिधनमेकस्याम् .
6. J M. स्थाने for स्थानम् ; R om. बृहत्.
7. RI after साम कुर्यात् adds इति.
8. KIS. ०तिष्ठितं for ०तिष्ठं.
9. RIS om. अति०.
10. MTIK. संभवन्ति for संभरन्ति.
11. MRISK om. पवमानमुखे; RIS om. पवमानयोः; M om. उक्तयोः माध्यंदिन.
12. M after ०धेये adds सामधेये; JMTK om. निवेशः.
13. KT सर्वकृत्त्वात् , M. सर्वत्र कृतत्वात् for सर्वत्र ; KMT. प्रच्युतत्वात् for गायत्रस्याप्रच्युतत्वात् .