रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

पञ्चमोऽध्यायः
[ शाक्ताधिकारः ]
अथ गौर्याः प्रवक्ष्यामि प्रमाणं मूर्त्तिनिर्णयम् ।
चतुर्भुजा त्रिनेत्रा या सर्वाभरणभूषणा ॥ १ ॥
[ इति गौरीमूर्त्तेः सामान्यलक्षणम् ]
अक्षसूत्राम्बुजं धत्ते दर्पणञ्च कमण्डलुम् ।
उमा-नाम्नी भवेन्मूर्त्तिर्वन्दिता त्रिदशैरपि ॥ २ ॥
[ इत्युमा ]
(१)अक्षसूलां शिवां देवीं गणाध्यक्षकमण्डलुम् ।
पक्षद्वयेऽग्निकुण्डञ्च पार्वती पर्वतोद्भवा ॥ ३ ॥
[ इति पार्वती ]
अक्षसूत्रं तथा पद्ममभयञ्च वरन्तथा ।
गोधासना(२)प्रियामूर्त्तिर्गृहे पूज्या श्रिये सदा ॥ ४ ॥
[ इति श्रिया ]
कमण्डल्वक्षसूत्रञ्च बिभ्राणा वज्रमङ्कुशम् ।
गजासनस्थिता रम्भा कर्त्तव्या सर्वकामदा ॥ ५ ॥
[ इति रम्भा ]
शूलाक्षसूत्रदण्डञ्च बिभ्राणा चैव चामरम् ।
तोतला कथिता चेयं सर्वकोपप्रणाशनी ॥ ६ ॥
[ इति तोतला ]
नागपाशाङ्कुशौ (३)चैव भयदं वरदं करम् ।
त्रिपुरा नाम सा पूज्या वन्दिता त्रिदशैरपि ॥ ७ ॥
[ इति त्रिपुरा ]
इति गौर्या मूर्त्तयः ।
(१) 'अक्षसूत्रं शिवं देवं गणाध्यक्षं' इति देवतामूर्त्तौ (८।४) । (२) 'श्रिया-'
इति स्यात् । (३) 'चैवाभयदं' इति स्यात् ।
रूप-५