रूपमण्डन एवं देवमूर्त्ति-प्रकरणम् (मण्डन सूत्रधार - प्राचीन मूर्तिकला एवं देव-प्रतिमा लक्षण सटीक)

पञ्चमोऽध्यायः ८५
[ कूर्मः ]
कूर्म्माङ्कितास्तु ये चक्रा महासन्ततिदायकाः ।
महार्थकारका दिव्या हरिस्तत्र व्यवस्थितः ॥ ५३ ॥
[ वराहः ]
वराहमूर्त्तिसंयुक्तं यदि चक्रं (च ध्यापनम् ? प्रपद्यते) ।
पूजनाल्लभते राज्यं पृथिव्यामेकराजकम् ॥ ५४ ॥
[ नरसिंहः ]
नारसिंहा(ङ्कृतं ? ङ्कितं) चक्रं दुर्लभं भुवि मानवैः ।
शत्रूणां नाशनं तद्धि क्लेशघ्नं परिकीर्त्तितम् ।
स्तम्भनं (नर ? पर)सैन्यस्य महामृत्युहरं शुभम् ॥ ५५ ॥
[ वामनः ]
अङ्कितं वामनेन स्याच्चक्रं परमशोभनम् ।
नानावृद्धिकरश्चैतदन्नाद्यं चाक्षयं भवेत् ॥ ५६ ॥
[ जामदग्न्यः ]
चक्रमध्ये तु दृश्येत परशुं रामरूपकम् ।
तज्जामदग्न्यं चक्रं यजतादेकराड्मुखे(?) ॥ ५७ ॥
[ कौशल्यानन्दनः ]
चक्रेण दृश्यते ब्रह्मन् बाणकार्मुकभृत् प्रभुः ।
कौशल्यानन्दनो रामः (सीतायाः ?तृतीयः) परिकीर्त्तितः ॥५८
भज्येतैव । अभिमतश्च क्रमो ग्रन्थकर्तुरिति लक्ष्यते, कथमन्यथा पूर्वं नृसिंहद्वयं निरूप्यापि
पुनर्वराहानन्तरं नृसिंहं निरूपयेत् ।
५४ । एकराजकमिति राज्यमित्यस्य विशेषणम् , एकच्छत्रं राज्यं साम्राज्यमित्यर्थः ।
५५ । नारसिंहाङ्कितमिति नरसिंहाकृतिचिह्नेन चिह्नितमित्यर्थः ।
५७ । ‘तज्जामदग्न्यं चक्रं स्याद् यजमानोऽपराङ्मुखः’ इति स्यात् । तादृशं चक्रमर्चयन्
जनः क्वचिदपि विषयेऽकृतकृत्यो न भवतीति तदर्थः ।
५८ । कौशल्यानन्दनरामलक्षणमाह—चक्रेणेति । एतल्लक्षणं शिलाचक्रबोधिनी-
धृतवाराहे—