पृथ्वीराजविजय महाकाव्यम् (कवि जयानक - अजमेर चौहान साम्राज्य एवं सम्राट् पृथ्वीराज इतिहास)

एकादशः सर्गः . २६१
पूर्वोक्तस्य श्लोकस्य हेतुमतोयं श्लोको हेतुत्वेन व्याख्येय इति भद्रम् ॥
(l.19) 105.
श्रीश्रीकण्ठचरित्रकाव्यविवृतौ विश्रस्य निश्वस्य च
च्छायाभाजि. किरातकाव्यविवृतौ विश्रम्य रम्य(l.20)श्रियि .
पृथ्वीराजजयाख्यकाव्यविवृतौ संवेशमिच्छाम्यहं
शास्त्रक्षोदजखेद[मेदु]रमतिर्ज्योत्स्ना(l.21)भिधो लावणः ॥.
श्रीलोलराजसुतपण्डितभट्टनोन-
राजात्मजो विवरणेन स जो[नराजः] .
सर्गे दशान्त्यमकरोत्सुखमत्र पृथ्वी-
राजाख्यराजविजयाभिधकाव्यराजे ॥¹

1 Ms. ॥ प***** (l,23*).

[ द्वादशः सर्गः ]

[निपुणध्यानफ]ले¹ विलोचने .
नृपतेः [सम]योपयोगिनं
द्विगुणीभावमिवाधि[जग्मतुः] ॥(1.1)
............निपुणं कृत्वा ध्यानमेव फलं ययोस्ते नेत्रे सत्कालोप-
योग्यं द्वै............(1.2)……..कामित्वादिति भावः ॥ १.
अमृतप्रपया तया दृशो-
र्विषयं भू(1.3)मिपतेः प्रयातया .
यदियाय रुचिर्न मन्दता-
मनुकूलो विविदे विधिस्ततः ॥
हर्षकारित्वाद(1.4)मृतपुष्करिण्या तिलोत्तमया राज्ञो नेत्रविषयमाग-
तया रुचिमंन्दतां यन्न गता दर्शनतृप्तिर्नाभू(1.5)दित्यर्थः ॥ २.
नयने श्रवणौ मनश्च य-
त्सममेव व्यकसनमहीभुजः .
विपुलीकृतलक्ष

द्वादशः सर्गः । २६३
प्रविवेश(l. 8) [विनिर्य]यौ च य-
न्नयनाग्नेर्मेदनः पिनाकिनः ।
नृपतिं प्रबलप्रतापम-
प्युपसर्पन्नव नात्रसत् ॥
ह(l. 9)रस्य नेत्राग्निं कामः प्राविशन्नेत्राग्नेर्यश्च निर्गतस्ततो महाप्रता-
पमपि राजानं प्रवि(l. 10)शन्नात्रसत् । अग्निं सेवमानस्य तापत्रासाभा-
वात् ॥ ४.
मिलितभ्रमरालिकालिकं
बहुभेदैः कुसुमैः (l. 11) कृतं धनुः ।
स्वकरादिव जिष्णुनाऽर्पितं
क्षितिजिष्णोर्विजिगीषया वहन् ॥
मिलितेत्यारभ्योपर्कं (l. 12) र्तुमित्यन्तं कामवर्णनपरं कुलकम् ॥
भ्रमरालिरेव कालिका मेघपंक्तिरपि मिलिता यत्र त(l. 13)था वर्णवै-
चित्र्याद्बहुभेदैः पुष्पैः कृतं धनुर्दधत् अतस्संभाव्यते क्षितिजिष्णो राज्ञो
विजिगीषया(l. 14) हेतुभूतया इन्द्रेण स्वहस्तादिव दत्तम् तद्धि मेघपंक्तिसहितं
बहुफलं च भवति, क्षितिजिष्णोरि(l. 15)ति साभिप्रायम् ॥ ५.
अलिपंक्तिमयं मुहुर्मुहु-
र्मकरन्दाङ्कितमास्पृशन्गुणम् ।
विरलाग्निशि(l. 16)खाधिवासितं-
प्रतिपक्षेक्षणधूमधूसरम् ॥
भ्रमरमालामयं रजोयुक्तं गुणं पुनः पुनस्स्पृशन् अल्पाभि(l. 17)रग्नि-
ज्वालोभिस्सहितो यः प्रतिपक्षस्य हरस्य नेत्रधूमस्तेन धूसरम् ॥ ६.
1 Ms. °ईमनः. 2 Is it °येश्च ?. 3 Ms. तीव्रप्रतापमपि crossed after °नं.
4 Ms. °नाश्रवस°. 5 See verse 8, below. 6 Ms. °सिताप्र°. 7 Ms. °यत्प्र°.

२६४ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
त्रिदिवोपवने फलन्ति(1.18) ये
तरवः पञ्च यथामनीपितम् •
स्वयमेव समर्पितं नय-
न्नृजुतां तैः कुसुमेषुपञ्चकम् ॥
ये(1.19) नाके वृक्षाः प्रार्थितं ददति तैरिव पुष्पशरपञ्चकं दत्तं ऋजुतां
नयन् ॥ 7.
उपकर्त्तुमुपेतमप्युमा(1.20)-
मुपनीयाज्वलद्य एव माम् •
तमसौ वरिवस्यतीत्यभू-
न्मदनो योद्धुमनाः क्षमाभुजम् ॥(1.21)
••••••••व्योपकर्त्तुं प्राप्तमपि मां योदहद्देव तं हरमसौ राजा सेवत इतीव
राजानं प्रहर्तुका(1.22)[म इव कामोभू ]त्. योद्धुमना इति पाठ आर्षः॥ 8.
रजसा कपिशा दिशो बभूवु-
र्धनुराकर्षति कौसुमं(1.23) [मनोजे] •
[व]निता इव पत्युरप्सरो-
विषयां वीक्ष्य हठप्रतारणाम् ॥
कामे पुष्पचापं कर्षति रँ(1.24**80)जसा कपिशा दिशो बभूवुः निज-
स्य पत्युः पृथ्वीराजस्य तिलोत्तमा•••••••••••••(1.1) 9.
शरगोचरतामनीतयो-
र्नियतं शिक्षितमस्त्रविद्यया •
पुरतो गुह[रामयो]--

1 Which is the अनार्य reading ? 2 Ms. °लता. 3 Ms. °ष्यावी°.
4 Ms. °रष्यम्. 5 Ms. °तिर°. 6 Ms. has पृ. रा. दा. on margin.

'? No, 'वि'? But it has a loop on the left like 'भि' or 'धि'?
Wait, if it's 'व्य', then 'व्य(l.7)धात्'? But line 14 clearly has "हितवांस्तत..."!
Wait, what prefix + हितवान् = ...हितवान्?
अभिहितवान् (said) -> doesn't fit arrows!
विहितवान् (placed/shot) -> विहितवान् fits! "शरान् विहितवान्" (shot arrows)!
Wait, why is there something at the end of line 13?
Look at line 13:
"चतुर आशुकारी कामो मारणनामानं शरं वर्जयित्वा चतुरशरान्या-"
Wait! Is that "-न्त्या-"? "-न् व्या-"?
Wait! Could it be: "चतुरश्शरान् वि-"?
Look at the end of line 13:
It ends with hyphen!
The characters are: च-तु-र-श्श-रा-न्-
Then: या-?
Wait, is it "व्या-"?
Wait, what if it is:
"चतुरश्शरान् व्या- / भि..."? No!
Wait! "व्यापारितवान्"? No, it has "हितवान्"!
Wait, is the letter at the start of line 14 'भि' or 'वि'?
Look at 'वि' in 'प्रविष्टा': line

२६६ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
अणिमानमतिप्रसादिता-
द्द्युपतेर्जातुचिदाससाद सा .
मतिमम्बुजनालवद्यत-
श्शुचिसूक्ष्मां(l.12) प्रविवेश भूपतेः ॥
अतिसेवितादिन्द्रात्सा तिलोत्तमा कदाचिदणुत्वं प्रसादं प्रापत् यतो
हेतोर्मृणा(l.13)लसूत्रवच्छुचिं सूक्ष्मां मतिं राज्ञः प्रविष्टा. अणुरेव हि
सूक्ष्मं प्रविशति. इन्द्रश्च मृणालनालं .........(l.14*)अवंधे(?) प्रांविशदि-
त्यागमः ॥ 14.
सहजस्य तरोश्शरीरकृतै-
र्हृदि रुद्धे कुसुमैर्मनोभुवा .
मुमुदे मुखदेव(l.15)ता रमां
नृपतेश्श्वाससमीरसौरभैः ॥
लक्ष्म्‍यास्सहजस्य तरोः पारिजातस्य पुष्पैश्शरीरीकृतैः कामेन रु(l.16)द्धे
सति हृदि राज्ञो निश्वाससौगन्ध्यैर्मुखदेवता लक्ष्मीर्मुमुदे तुष्टा ॥ 15.
अमरत्वमु - - - - रं*(l.17)
प्रविशन्त्येव हृदि द्युयोषिता .
नृपतेर्निमेषतां दृशा-
वतिमात्रं बिभरांबभूवतुः ॥
.........प्रविशन्त्या सुरस्त्रिया देवत्वमिवोपायनीकृतम् य-
स्माद्राज्ञो दृशौ निर्निमेषभावमवहताम् . देवा हि निर्निमेषाः ॥ 16.
द्युवधूपरिरम्भसाक्षिणः
प्रथमे स्त्री वयमेव भूभुजः .

1 Ms. ˚दर्मं. 2 Is it कृते वृत्रवधे प्रा˚? 3 Ms. रसा. 4 Ms. ˚दमा˚.
5 Is it ˚लमुपायनीकृतं ?. 6 Ms. ˚मेस्तौ.

द्वादशः सर्गः . २६७
इति नूनमहर्षि रोम्भि-
र्मक(1 20)राज्ञांशुगपल्लवातयया ॥
आश्वासितलोत्तमालिङ्गनसाक्षिणो वयमेव स्मो भवामः इत्यतो हेतो-
र्नू(1.21)नं रोमभिरहर्षि हृषितम् . अत्र हेत्वन्तरं संभाव्यते . कामशरपल्ल-
वातैः . साक्षिण इत्यारोपः वि(1.22)शेषणेन नपुंसकता स्यात् ॥ १७.
कतिचिन्नपतन्कणांस्ततो
नयनाभ्याममृतं न्यपायि यत् .
‿ ‿ – ‿ ‿ –(1.23*)‿ – ‿ –
‿ ‿ – ‿ ‿ – [घर्मविन्द]वः ॥
राज्ञा तिलोत्तमादर्शनामृतं यत्पीतं ततः कणा एव .........(1.1)
.........[ग]ण्डयोर्मध्ये घर्मकणाः पतिताः . नामी घर्मकणाः किन्तु
पीतस्य(1.

२६८ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
अपदेगमयद्विवर्णतां
प्रथमो विप्लवका(l 7)रिणां स्मरः ॥
परिरक्षिता वर्णानां ब्राह्मणादीनां संस्थितियेन तं राजानमुपद्रवकारि-
णामाद्यः कामो वि(l 8)भिन्नो वर्णो मुखरागो यस्य तद्भावमपदेनयत् . वर्ण-
रक्षितुर्वर्णनाशनमनुचितमित्यर्थः ॥ २०.
पदमै(l 9)न्द्रमुपेत्य दर्शित-
स्सकलोस्मिन्नवनीतले पुरा .
त्रिदिवप्रमदानुरागिणा
स्वरभेदश्चरमन्तु जल्पिते ॥(l.10)
ऐन्द्रं पदं प्राप्य राज्ञा भूतले स्वरभेदः स्वर्गाभेदः प्रथमं भूतले दर्शितः
चरमं पश्चाज्जल्पिते(l.11) कथासु स्वरभेदस्स्वरसादो राज्ञा तिलोत्तमानुर-
क्तेन दर्शितः ॥ २१.
अयमेष्यति दिव्यमूर्त्तिता-
मनुर(l.12)क्तस्त्रिदिवाङ्गनां प्रति .
इति भूरमणस्य मानुषी
प्रचकम्पे तनुरौपचारिकी ॥
तिलोत्तमाया(l.13)मनुरक्तोयं मानुषीं मूर्त्तिं त्यक्त्वा दिव्यां मूर्त्तिं पुन-
र्ग्रहीष्यतीतीव राज्ञ औपचारिकी कार्यसिद्धय(l.14)र्थमभिनीता मानुषी
तनुः कम्पते स्म ॥ २२.
अविलम्बितमीयुरुष्णतां
शिशिराः प्राक्प्रमदाश्रुशीकराः .(l.15)
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿
शशिनस्स्थान इव त्विषा रवेः ॥

1 Ms. °र्णमु°. 2 Ms. °ज्ञा श्रौ°. 3 Ms. °रः प्रा°.

द्वादशः सर्गः . २६६
प्रथमं तद्दर्शनजाता हर्षबाष्पकणास्तूर्णं(l.16)[मुष्णत्वं] ग्रहीतुमैच्छन्
अतस्संभाव्यते चन्द्रस्य स्थाने कामेन धृतस्य रवेस्त्विषेव तापिताः कामेन
च(l.17)न्द्रो रोजसन्तापनार्थं सूर्यः कृतः तद्दीप्त्यैवोष्णा इत्यर्थः ॥ २३.
हृदये लिखितां पुरः स्थिता-
दपि चित्राद्दू(l.18)चिरां ददर्श यत् .
अविदत्परमार्थतस्तत-
स्स मनोराज्यमनोतिशायिनीम् ॥
अग्रस्थाच्चित्रादप्यति(l.19)रुचिरां हृदि लिखितां तां राजा यद्दृष्टवांस्ततो
हेतो राजैनां मनोराज्येषु मनसा तिलोत्तमाभोगे(l.20)ष्वतिशायिनीं पर-
मार्थतो जायामविदत् . उत्तरोत्तरमाधिक्यदर्शनात्कृपाधिक्यमनुचितमित्य-
र्थः(?).(l.21) [अ]विदिति चिन्त्यम् ॥ २४.
विकसन्मदने हरेः पदे
सुमनश्चिन्तितकल्पपादपे .
इति नित्यविकस्व(l.22)[रेवस]-
स्त्रिदिवोद्यान इवास्य सा हृदि ॥
विकसन्मदनः कामो वृक्षविशेषश्च यत्र तथा हरेर्विष्णो(l 23**81°)-
रिन्द्रस्य च स्थाने' सुमनसां सज्जन[ानां] चिन्तितेषु कल्पपादपे[षु]...
.........(l.1) नित्यविकसिते नन्दनवन इव तस्य चित्ते सावसत् ॥ २५.
स~---~~--
----~-(l.2)ग्रहीत् .
अनुरागरसच्च्युतोपि य-
न्निमिलितः सात्विकभावसंप[दा] ॥
1 Ms. °न्द्रा°. 2 Ms. °त्स्थि°. 3 Ms. °ष्ट्वां°. 4 Ms. °न.
5 Ms. °कसु°. 6 Ms. पृ. रा. on margin. 7 Ms. °न.

३०० पृथ्विराजविजयमहाकाव्यम्.
...........(l.3)नित्याभ्यां सफलं तत्प्रापत् . यत्सात्विकभावानां
कम्पस्वेदादीनां...........संपत्तितोऽपि मिलितः ॥ 26.
उदभिद्यत घर्मबिन्दुभिः
प्रथमं चित्रकरस्य [कौशलात्?] .
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ -(l.5)
रतु मध्यन्दिनदुन्दुभिध्वनिः ॥
चित्रक¹रस्य रवेरालेख्यकृतश्च कौ...........(l.6) 27.
[Lines 7,8 missing]
शेषं⁵ नयने न्यमज्जयत् ॥
चित्रमण्डपे पटहशब्दस्यानुवादिनि संप्रति शब्द इत्य...........
(l.9)तसरासि दृशो निमग्ने मध्याह्नविध्यनुष्ठानार्थमवश्यगमनेन दर्शनविघ्न-
संभावन.........(l.10) 28.
अनुबन्धमवेक्ष्य तादृशं
क्षितिभर्तुःसुरसुन्दरीं प्रति .
गणयन्नपराधमात्मनो
मनसीत्थं पृथ्वीभटो²भ्यधात् ॥ 29.
उपमानपदे तिलोत्तमां
यदि मन्त्री विदधे श्रियं प्रति .
अपरीक्ष्य पुनस्तदीदृशं
कथम(l.12)र्थं तदनू⁴दितं मया ॥
लक्ष्मीं प्रत्युपमानत्वे कदम्बवासस्तिलोत्तमां यदि विदधे तत्तदीदृश-
मर्थम(l.13)विमृश्य तदेव मया कथमनुकथितम् . तिलोत्तमाकथैव³ कथ-
मारब्धेत्यर्थः ॥ 30.
1 Ms. कार°. 2 Ms. °टोव्य . 3 Ms. No Comm. 4 Ms. °नूचि°.
5 Ms. °शेम°. lac. mark before °म°. but nothing on margin.

An exact, line-by-line transcription of the page into Markdown with Devanagari Unicode and line markers:

द्वादशः सर्गः . ३०१
इदमीदृगनर्थसंश(l. 14)यं
कथमालेख्यगृहं च दर्शितम् .
अनयन्मदनः शरव्यतां
विशतो यत्र महीपतेर्मनः ॥
ईदृगीदृ(l. 15)शोनर्थविषयसंशयो यत्र तच्चित्रगृहं कथं मया दर्शितम्
यत्र विशतो राज्ञश्चित्तं लक्ष्यतां कामो(l. 16)नयत् चित्तमभिनदित्यर्थः ॥३1.
क ललाम तिलोत्तमा दिवः
प्रभुता च क मनुष्यमण्डले .
◡ ◡ –² (l. 17)पुरुषस्य नेदृशी
घटनेयं पुरुषोत्तमं विना ॥
दिवो ललाम भूषणं तिलोत्तमा क भवति [मनुष्यमण्ड](l. 18)ले
ऐश्वर्यं क भवति पुरुषोत्तमं विष्णुं विना पुरुषस्य नेदृशी घटना भवांत ॥३२.
[L

३०२ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
स एव प्रथमं तिलोत्तमाना[म]·············(l. 23*)·········रि-
ष्यति ॥ 34.
विदधात्ययमुत्तमं यदि
प्रभुभक्त्या पृथिवीबृहस्पतिः .(l.1)
‿ ‿ ‿ ‿ [तिलोत्तमा
सदनं स्वामि]कृते प्रवेक्ष्यति ॥
पूर्वश्लोकार्थमेव प्रपञ्चयति . स्वामिभक्तयायं(l.2)·············
[तिलो]त्तमा स्वयमेव स्वामिकृते गृहमेष्यति ॥ 35.
नैतदाश्चर्यमित्याह ॥(l.3)
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ---
‿ ‿ ‿ ‿ कचं सुराङ्गना .
अजमिन्दुमतीमयेन वा
वपुषा किं हरिणी न शिश्रि(l.4)ये ॥
····························नाभ्यलषत् इन्दुमतीरूपेण हरिणीनाम्नी नाकस्त्री
किं नाजमश्रयत् ॥(l.5) 36.
‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿ ‿
‿ ‿ ‿ ‿ जितोपि मन्मथः .
इममेकशरीरमेव किं
हृदयस्थोपि न वेद शूलि(l.6)[नः] .
·············काम इमं राजानं हरस्यैकशरीरं[न वेद] . 37.
तदवश्यमसौ तिलोत्तमा
द्युनदीवावततार भूतलम् ·
1 See p. 156, note 3. 2 Ms. 'यं'.

द्वादशः सर्गः . ३०३
अचिरादपि पत्युरेकता-
मु(l.8)[पयाता] ¹‿हेवाहिनीपतेः ॥
तत्ततो हेतोर्गङ्गेव तिलोत्तमा निश्चितं भूतलमवतीर्णा सा वा(l.9)-
[हिनीनां से]नानां नदीनां च पत्युर्नृपस्य समुद्रस्य चैक्यमुपयाताँ ² गन्ता .
यातेः कर्तरि लुट् ॥ ३८.
इति बुद्धि(l.10)बलेन दुस्तरा-
दपि चिन्ताजल्धेस्समुद्धतः .
वदतामिव धर्मनन्दनः
प्रथमस्सत्यवतां व्यजिज्ञ(l.11)पत् ॥
दुस्तरादगाधादपि चिन्तासमुद्रात्पूर्वोक्तबुद्धिबलेनोद्धृतस्स पृथिवीभटो
वदतां वाग्मिनामा(l.12)द्यो व्यजिज्ञपत् यथा सत्यवतां युधिष्ठिर आद्यः ॥ ३९.
त्वयि पार्थिव चित्रपुत्रिका-
चिरसंदर्शनबद्धलोच(l.13)ने ³ .
स्मयमान इवादिपूरुषो
रविरन्तर्गगनं विलम्बते ॥
हे राजंस्त्वयि चित्रस्त्रियाश्चिरं संदर्श(l.14)नार्थं कौतुकवति सति सा-
श्चर्य इव तव पूर्वपुरुषस्सूर्यो मध्यगगनं ⁴ विलम्बं करोति ॥ ४०.
क्षणमात्रमिवा(l.15)यमर्यमा
तुरगाणां सुरदीर्घिकातटे .
त्यजति व्यपनेतुमुद्यमं
गगनाग्रक्रमणक्रमक्लमम् ॥ (l.16)
:......श्वानां नभोल्लङ्घनखेदं निवारयितुमिव क्षणमादित्य उद्यम
त्यजति ॥ ४१.

३०४ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्
नलिनीमभितो(l. 17) ⏑ – – –¹
करसंस्पर्शवशेन भास्वतः .
अवलोक्य निराशायात्मनि
कृशिमानं जननी शनेरगात् ॥
सू (118)············[प]द्मिनीं दृष्ट्वा निराशयाशाभावेनेव श-
नेस्सौरस्य जननी छाया ह्रस्वत्वं ग(l. 19)[तवती]·······माशाभावेनेति
हेतूत्प्रेक्षणं . तृतीयासप्तम्योर्बहुलमित्यम्⁶ ॥ ४२.
शनिमातरि पा(l. 20) ⏑ – – –.
⏑ ⏑ – – ⏑ तिमात्रमल्पताम् .
लिखितैरिव चित्रदर्शिनि
त्वयि पृथ्वीपतिभिः(l. 21) [प्रतीयते] ॥
···········भर्तृसेवकैस्सह शनिमातरि च्छायायामल्पतां मं-
ध्याह्नजातं ह्रस्वत्वं(l. 22)·············रिव राजभिश्चित्रं पश्यति त्वयि
प्रतीयते . मध्याह्ने हि सेवका देवकार्यवशाद्विर(l. 23**82)लीभवन्ति ॥ ४३.
इति चित्रगतामराङ्गना-
मुखपेयूषमयूखमण्ड[लात्] .
⏑ ⏑ – – ⏑ ⏑ – ⏑ – ⏑ –
⏑ ⏑ – – ⏑ (l. 1) राज भारती ॥
चित्रलिखिततिलोत्तमामुखचन्द्रमण्डलाद्राजने·········(l. 2) ४४.
प्रथमानुचरस्मरेच्छया
प्रतिमोक्तुं नृपसामवायिकान् .
1 Is it विकस्वरी ? 2 Ms. ॰रास्यमात्म॰. 3 Ms. ॰नेरपनी॰. र crossed
out and ॰न॰ lc. under ॰ज॰. 4 Ms. ॰शमाशा॰. 5 Ms. ॰द्दुश॰.
6 Pāṇini, 2. 4. 84. 7 Is it पार्थिवानुगैः सह यान्त्यामति° ? 8 Ms. ॰च्छायाम॰.
9 Ms. ॰ताम॰.

वीटिकाम्? पिप्रिये?
Wait, look at line 22:
न जलार्द्रोपवनेन पिप्रिये ॥
At the bottom line:

1 Ms. ॰पात्सां॰. Cf. p. 3, note 3. 2 Ms. ॰तोषं॰. 3 Ms. ॰मरं॰. 4 Ms. ॰दीं॰.
३६
Wait, the number at the very bottom center is ३६ (page 36 of some signature or fascicle? Yes, sheet/signature 36).

Let's carefully verify every single line:

Header:
द्वादशः सर्गः । ३०५

Line 2:
पृथिवीवृ[त्त एव]--v-.
Wait, let's check the scansion symbols:
- - v - .
Wait, are there four dashes?
--v-. -> - - v - .
Let's look closely at पृथिवीवृ[त्त एव]:
प, ृ, थ, ि, व, ी, व, ृ, [, त्त, , ए, व, ], -, -, v, -.
Yes, पृथिवीवृ[त्त एव]--v-.

Line 3:
[L3

३०६ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
स ताम्बूलवीटिकां दशनच्छेदनेन भाग्यवत्त्वं नानयत् . न च (l.11)
कर्पूराद्रेण जल\dotfill वायुनासावतृप्यत्² ॥ ४७.
स्थितया³ सुरसुभ्रुवा मन-
स्युपदिष्टैरिव मन्थरैः पदैः .
त्रि(l.12)दिवादविशिष्टतस्ततो
निरगाच्चित्रगृहात्कथंचन ॥
चित्रस्थयाप्सरसोपदिष्टैरिवालसैः पदैः स्वर्ग(l.13)सकाशादभिन्नात्तत-
श्चित्रगृहात्स निर्गतः ॥ ४८.
कृतमाङ्गलिकादिकाह्निकः
प्रतिमुच्य क्षितिपं शनैः शनैः (l.14) .
तरणेस्तरुणिम्नि तेजसां
शिथिले वन्दिपतिर्विनिर्ययौ ॥
कृतं माङ्गलिकमाह्निकं मागधोचितं कर्म ये(l.15)न स वन्दी राजानं
प्रतिमुच्य सूर्यतेजसि मन्दे सति शनैश्शनैर्निर्गतः ॥ ४९.
इयदाधिभराङ्गमुद्वहे-
दधि――(l.16)पि किमेष मामिति .
उपनीतमपि स्वसेवकैः
पुरतो नाधिरुरोह वाजिनम् ॥
इया[नाधि]भरो यस्य (l.17) ताह\dotfillदृशं मामतिसमर्थोऽप्येषो-
श्चो मां किं कथ\dotfill(l.18)नीतमपि नारोहत् ॥ ५०.
भविता तव पालकं प्रति
ध्रुवधूः⁴ केन पथानुरागिणी .
1 Ms. भाग्यत्वं. 2 Ms. ॰सौ तु॰. 3 Ms. स्थिय॰. Is it श्रितया ?.
4 Ms. ॰वपू॰.

द्वादशः सर्गः . - ३०७
अवनम्रमुखो मुहुर्गृहा-
निति पृच्छन्पृथिवीमिवागमत् ॥
तव भोक्तारं राजानं प्रति तिलोत्तमानुरक्ता केनोपायेन भवि[ष्यती]-
(1.20)व भूमिं पृच्छन्नतमखस्स गृहं गतवान् ॥ 51.
शतशोपि विकल्पकल्पना-
चतुरे चेतसि या न दिद्युते .
उदभावि तया स्फुरत्तया
रभसाद्दक्षिणि तस्य दक्षिणे ॥
शतवारं विकल्पानां कल्पनायां·········(1.22)णे विषये चतुरे तस्य
चित्ते या नाद्युतश्चिन्तावशात्तस्य चित्ते जातवपि नास्फुरदित्यर्थः तया·········
(1.23)न तस्य दक्षिणनेत्रे सहसा जातम् . स्फुरत्ता प्रतिभा स्पन्दश्च ॥ 52.
स शरीरगुणोस्य कश्चन
⏑⏑––––⏑दर्शनोत्सवम् .
स्फुरणं स्फुटमेव चक्षुषा
यदवामेन सदानुभूयते ॥
कश्चन वक्तु··········(1.25*)············महता लाभः यतो
दक्षिणेन नेत्रेण सदा स्पन्दोर्त्तु(1.1)[भूयते] . 53.
⏑⏑––⏑⏑–⏑–⏑–
⏑⏑– दर्शनमात्रकं फलम् .
अपरिश्लथमानसज्वरः
प्रभुभक्त्येकपरोवि(1.2)[शद्गृहम्] .
1 Ms. °गतम्. 2 Ms. °नापा°. 3 Ms. °तश्चिन्तां°. 4 Ms. °क्षं.
5 Ms. स्पष्टौ°. 6 Ms. °रंभं°. 7 Ms. °तैकधरो°.

३०८ पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
••••••••दर्शनमेवं फलं जानन्सोशिथिलचिन्तस्स्वामिभक्तिपरो गृ-
हम(l.3)विशत् ॥ 54.
अ[चिरेण?] मनोरथः प्रभोः
फलितस्स्यादिति चिन्तयन्नसौ .
प्रथमोपगतेन केनचि-
त्पठितं(l.4) [श्लोकमिमं तदाशृणोत्?] ॥
राज्ञोभिलापस्सफलोपि स्यादिति विमृशन्म केनापि नवागतेन पण्डिते-
नेमं पठि(l.5)••••••••शृणोति ॥ 55.
सलिलादपि निर्ययौ रसा
धरणेरप्युदपादि मैथिली .
दहनादपि याज्ञसेनिका
[किम्]लभ्यं पुरुषार्थशालिनाम् ॥
समुद्रालक्ष्मीरुद्भूत भूमे••••••••अग्नेरपि द्रौपदी(l.7)••••••••
शालिभिः किं न लभ्यते ॥ 56.
समयानुगुणोत्युपश्रुति-
श्श्रुतिपेयूषविलासवापिका .
उपताप(l.8) ‿ ‿ ‿ ‿
शिथिलीकर्त्तुमिवाेपचक्रमे ॥
श्रुतेः कर्णस्यामृतपूर्णक्रीडापुष्करिणी यतम्तत्कालो(l.9)चित••••••
स्तादृशं तापं स्वल्पीकर्त्तुमिव प्रारेभे ॥ 57.
कविपण्डितचक्रमेलकं
प्रणमन्नञ्जलिरेष(l.10) — ‿ —*.
1 Ms. °नमेफ°. 2 Ms. °कत्तु°. 3 Ms. °मत्प्रा°. 4 Is it मागधः ?

द्वादशः सर्गः . ३०६
उपहूय स पद्मनाभ इ-
त्यवदद्विग्रहराजमन्त्रिणम् ॥
कविपण्डितानां चक्रेण मेलकं(l.11) नमंत्सं पद्मनाभ इत्याहूय विग्रह-
राजामात्यमित्यवदत् ॥ 58.
इदमन्यपरं वचो जगौ
कविता कश्च पपा(l.12)ठ चात्र कः .
कतमश्च विपश्चिदेष यो
निबिडोष्णीषदूरीच्यकुन्तलः ॥
कः कविरिमं श्लोकं कृतवान् कश्चो(l.13)क्तवान् निबिडेनोष्णीषेणादृश्य-
[केशः]········कतमः काश्मीरप्रक्रि[या]········विध्यम् (?)॥ 59.
तमुवाच स योय(l.14) ⏑–
प्रथमे प्रश्नयुगे स एव ते .
यदि सत्यमवैषि मद्द्वच-
श्वरमं पृष्टमहं ब्रवीमि तत् ॥
योयं विपश्चि(l.15)त्स······तव प्रश्नयुगस्योत्तरम् . स एव कविः पा-
ठकश्चेत्यर्थः . यदि मद्द्वचस्सत्यं जानासि तदा कोयं विप(l.16)·········
··· ॥ 60.
इति वादिनमेन–⏑–
–⏑–––⏑–[स] वन्दिनाम् .
क्षणम(l.17)[प्यवृत्त]⏑–⏑–
––––⏑–[मुखा]म्बुजे ॥
तव मुखपद्मेऽसत्यजलकणाः क्षणमपि न तिष्ठे(l.18)न्तीति पृथिवी-
भटः पद्मनाभमवदत् ॥ 61.
1 Ms. नमत्स. See above, p. 305, note 1. 2 Ms. ॰मश्चि॰. 3 Ms. निवि॰.
4 Ms. ॰शङ्कु॰. 5 Ms. कार्यं. 6 Ms. ॰ष्ट॰.

३१० पृथ्वीराजविजयमहाकाव्यम्.
'पृथिवीभटमुक्तवन्तमि-
त्यवदन्मानधरो महत्तमः . '
मिहिरो (l.19) [न्यगुणप्रकाशने]
परदोषावरणे महत्तमः ॥
स मानी महत्तम एवमुक्तवन्तं पृथिवीभटमित्यवदत्(l.20)·········
प्रकाशने सूर्यः परेषां दोषाच्छादने महानन्धकारः . 62.
विबुधश्च कविश्च शारदा-
य - - - - (l.21)[मण्डला¹?]द्वयम् .
निगमागमतीर्थतापस-
प्रथमोद्यागतवाञ्ज[यान]कः ॥
पण्डितः कविश्च तथा नि(l.22)·········[ज]यानकश्च [शारदा]क्षे-
त्रात्कश्मीरमण्डलादागतः ॥ 63.
युगपत्सुसं²(l.23) - - - - -

• • • रुदेत्यमुष्य धीः .
      अमुनैव सुतेन शारदा
      गिरिकन्येव गुहेन नन्दति ॥
      सुमन(l.24**83) 64.
      [Six lines at the beginning of page missing]
      शशिखण्डशिखण्डमण्डनं
      प्रति निर्वेदनिवेदनं व्यधात् .
      ···········(l.7)या पूजया हेतुभूतया चन्द्रावचूडाभूषणं हरं प्रति
      बन्दी··············· ॥ 65.
      1 Ms. °न्दा°. 2 Ms. °सुप्त°.