पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

तृतीयोऽध्यायः । ८५
साधने सति, वा विकल्पे, रौद्रीबहुरूपीवत् । अवस्थानक्राथनोत्थान-
स्पन्दनादौ वाशब्दो द्रष्टव्यः ॥ १३ ॥
आह—अभिप्रस्थितस्य धर्मसाधनं किमस्ति नेति ? । उच्यते—
अस्ति । यस्मादाह—
मण्टेत वा* ॥ १४ ॥
वेति पादवैकल्यमधिकुरुते । मण्टने च प्रयुक्ते वक्तारो वदन्त्युपहृतम्
अस्य पादेन्द्रियम् । कृत्स्नस्याशुभस्य च वृत्तिरस्मिञ्छरीरे उपलभ्यते ।
उक्तं हि—
“दारिद्र्यं (च) व्याधिभूयिष्ठता (च)
मूर्खत्वं चारूपता भ्रंशतापि ।
देहोत्पत्तिर्वर्णहीने कुले वा
प्रत्यादेशः कर्मणां दुष्कृतानाम् ॥”
(द्रष्टारो हि उपहतपाद इति) प्रपद्यन्ते परिभवन्ति च । अनेना-
नृताभियोगेन यत् तेषां सुकृतं तदस्यागच्छति । अस्यापि च यत् पापं
तान् गच्छति । एवं मण्टनम् इति क्रिया । इत इत्याभिजने आज्ञायां
नियोगे च । वाशब्दः क्राथनस्पन्दनमण्टनादिविभागे द्रष्टव्यः ॥ १४ ॥
आह—स्त्रीष्वधिकारिकर्मसाधनं किमस्ति नेति ? । उच्यते—
अस्ति । यस्मादाह—

• 'मन्देत' इति सर्वदर्शनसङ्ग्रह-गणकारिकाव्याख्यानुसारी पाठः.
  १. 'उपहतपादेन्द्रियस्येव गमनं मन्दनम्' । गणकारिकाव्याख्या page 19.