पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

तपःकार्यत्वाद्, आनन्त्यब्रह्मसायुज्यवत् । साङ्ख्ययोगाभ्युदयादि-
गतिविशेषविशेषितत्वाद् उपरिष्टाद् वर्तत इत्यर्थः । तस्मात् तपसः फलं
विशेषार्थमभिधीयते योगोऽतिगतिमि(?रि)ति । अतिगतिमिति कर्म ।
गमयते । न तावद् गतः गमिष्यति, किन्तु गमयतीत्यर्थः ॥ १७ ॥
आह—अतिदानाद् यथावत् तपसो गुणवचनं किमस्ति नेति ? ।
उच्यते—अस्ति । यस्मादाह—
तस्मात् ॥ १८ ॥
इति । अत्र तस्माच्छब्दस्तपसो गुणवचने । तस्मादतिदानादि-
निष्पन्नो धर्मोऽत्यागतिं गमयते निरतिशयां प्रापयति । न स्थानशरीरे-
न्द्रियविषयादिप्राप्तौ । ऐकान्तिकात्यन्तिकरुद्रसमीपप्राप्तेरेकान्तेनैवाना-
वृत्तिफलत्वं च दृष्ट्वा । अतो ब्रवीति तस्मादिति ॥ १८ ॥
आह—अत्यन्ततपसो गुणवचनं ज्ञात्वा कारणं च साधकेन किं
कर्तव्यम् ? । तदुच्यते—तदर्थमेव,
भूयस्तपश्चरेत् ॥ १९ ॥
अत्र भूयः पुनःसन्धाने द्रष्टव्यः, इष्टापूर्तवत् । कथम्? । हर्षेष्वभि-
सक्तस्य मुहूर्तमर्धमुहूर्तं वा साधनेभ्यो व्युच्छेदं दृष्ट्वा सन्धाने
भूयःशब्दोऽभिहितः । तस्मादत्र तपस्तदेव । निरुक्तमस्य पूर्वोक्तम् ।
चरेद् इत्यर्जनमधिकुरुते । धर्मानेकसंशयान्यत्वाच्च अपुनरुक्तोऽयं चर-
शब्दो द्रष्टव्यः ॥ १९ ॥
आह—यद्येवं तस्मादुच्यतां हर्षाणां को दोषोऽभिव्यज्यते ? ।
माहात्म्यस्य वा को गुणः, यस्मात् तद् ग्राह्यमिति ? । तदुच्यते—
कुरुते माहात्म्यम् । *यस्मादाह—

• अवतारिकेयं न सङ्गच्छते इति प्रतिभाति.