पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

प्रथमोऽध्यायः । ५३
हेतोरसम्भवादाद्यमनागन्तुकं पत्युः पतित्वं, नान्येषामित्यर्थः । आह—
किं नित्यानादित्वे सति पुरुषवज्जायते ? । उच्यते—न । यस्मादाह—
अजात ! । अत्र अकारो जन्ममृत्युप्रतिषेधे । जन्ममृत्युरहितो भगवान्
निरञ्जनः । कस्मात् ? । साञ्जनवृत्त्यलाभात् । निरभिमानित्वं नान्येषा-
मित्यतः । अजातमिति कर्म । आह—अथैतत् सत्त्वमाद्यत्वमजातत्वं च
गुणं कारणे ज्ञात्वा साधकेन किं कर्तव्यम् ? । तदुच्यते—प्रपत्तव्यम् ।
यस्मादाह—प्रपद्यामि । (मिङ्)ति साधकापदेशः । यथा—‘अग्ने व्रतपते
व्रतं चरिष्यामि’ १ इति । अत्र प्रशब्दः कारणान्तरेषु सत्त्वाद्यत्वाजातत्व-
प्रतिषेधार्थो भृशार्थश्च । तस्मात् सर्वभावानभिष्वङ्गेन तदेव कारणं
प्रपत्तव्यम् । शरणमभ्युपगन्तव्यमित्यर्थः२ ॥ ४० ॥
आह—अत्र प्रपन्नः किं करिष्यति ? । किं वा दास्यति ? ।
तदुच्यते—पूजां करिष्यत्यात्मानं च दास्यति । यथाह—
सद्योऽजाताय वै नमः ॥ ४१ ॥
आह—सत्त्वमाद्यत्वमजातत्वं च पूर्वोक्तम् । सद्योऽजाताय इति
चतुर्थी । वैशब्दः सम्भावने । सत्त्वमाद्यत्वमजातत्वं च धर्मान्
सम्भाव्य ब्रवीति—सद्योऽजाताय वै नमः । नम इत्यात्मप्रदाने
पूजायां च । नमस्कारेणात्मानं प्रयच्छति, पूजां च प्रयुङ्क्त
इत्यर्थः ॥ ४१ ॥
१. तैत्तिरीयब्राह्मणम्. अष्ट० ३, प्र० ७.
२. ‘निरतिशयदृक्क्रियाशक्तिः पतित्वम्’ । ‘तेनैश्वर्येण नित्यसम्बन्धित्वं सत्त्वम्’ ।
‘अनागन्तुकैश्वर्यत्वमाद्यत्वम्’ । ‘समस्तजन्मरहितत्वमजातत्वम्’ । गणकारिकाव्याख्या—
page 11.