पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

प्रथमोऽध्यायः । ४५
युगपदेवाधिष्ठाता भवति । विभुत्वादभिन्नो महेश्वरात् । इदं च
रुद्रसायुज्य(अ० ५, सू० ३३)निर्देशाद् गम्यते । (त्वमिति भाव-
निर्देशाद् गम्यते) वित्तमस्य शक्तिः सामर्थ्यम् । ऐश्वर्यमीदृशमित्यर्थः ।
॥ २४ ॥
आह—परिमितैषु कृत्येषु अशक्तिदर्शनात् सन्देहः । अथ
किमयं सिद्धस्तेषां स्वकृतानां रूपाणां संहारे शक्तः, उत
विश्वामित्रवदशक्तः इति ? । उच्यते । यस्मादाह—
विकरणः ॥ २५ ॥
अत्र विः विनाशे विनाकरणे । विकरणो भवति । विशिख-
विरथवत् । करणप्रतिषेधात् कार्यप्रतिषेधः कृतो भवति । कस्मात् ? ।
विशिष्टत्वाद् ग्राहकत्वात् सूक्ष्मत्वाच्च करणानाम् । तस्माद् विकरण
इति कैवल्यम् ॥ २५ ॥
आह—अविशेषाद् इह साङ्ख्ययोगादीनामपि सहैश्वर्येण
कार्यकारणत्यागं कृत्वा कैवल्यनिष्ठा । इहापि च शास्त्रे । कथं
तस्मादविशेषः ? । अथ मतिः निरतिशये मोक्षे नास्ति वैषम्यं,
तथाप्यतिदानादिभिः साध्यसाधननिष्ठातोऽथ विशेषः उच्यते । नाविशेषः।
यस्मादाह—
१. 'कर्मादिनिरपेक्षस्येच्छयैवानन्तरूपकर्तृत्वाधिष्ठातृत्वं कामरूपित्वम्', २. 'सम्भृत-
कायेन्द्रियस्यापि निरतिशयैश्वर्यसम्बन्धित्वं विकरणधर्मित्वम्' गणकारिकाव्याख्या
page 10.