पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

प्रथमोऽध्यायः । ४३
विज्ञानमस्य सिद्धिर्ज्ञानम् । विज्ञेया वृत्तयः । अस्य सिद्धस्य
प्रवर्तन्ते स्वतः प्रादुर्भवन्तीत्यर्थः)
अस्य ज्ञानमस्ति नेति ? । उच्यते—अस्ति । यस्मादाह—
सर्वज्ञता ॥ २२ ॥
अत्रोक्तेषु दृश्यश्रव्यादिषु च अशेषेषु सिद्धेश्वरपश्वादिषु निर्विशेष-
वाची सर्वशब्दो द्रष्टव्यः । ज्ञाता इत्यत्रापिच नस्त्रिकं चिन्त्यते । ज्ञाता
ज्ञानं ज्ञेयमिति । तत्र ज्ञाता सिद्धः । ज्ञानमस्य सिद्धिर्ज्ञानम् ।
ज्ञेयं कार्यं कारणं सिद्धाश्चेति । तस्मादेका ज्ञानशक्तिरपरिमितेन
ज्ञेयेनानेकेनानेकधोपचर्यते । स्फटिकादित्यवच्चास्य सर्वतः प्रवर्तत
इत्यर्थः ॥ २२ ॥
आह—किमयं सिद्धो ज्ञानमात्रसन्तुष्टः पङ्गुवद् , उत क्रिया-
शक्तिरप्यस्ति नेति ? । उच्यते—अस्ति । यस्मादाह—
मनोजवित्वम् ॥ २३ ॥
अत्रागन्तुकत्वात् सर्वज्ञानशक्तिरुक्ता । न तु ऋषित्वविप्रत्व-
(अ० ५, सू० २७)वदित्यर्थः । (यस्मात् ?) अत्र मनोजववदित्येवं प्राप्ते
समानोपमानत्वाद् मनोजवित्वम् इत्युक्तम् । मनोजववत् । आह—
१. सूक्ष्मंव्यवहितविप्रकृष्टाशेषचाक्षुषस्पर्शादिविषयं ज्ञानं दर्शनम् । अशेषशब्द-
विषयं सिद्धिज्ञानं श्रवणम् । समस्तचिन्ताविषयं सिद्धिज्ञानं मननम् । निरवशेषशास्त्रविषयं
मन्त्रतोऽर्थतश्च सिद्धिज्ञानं विज्ञानं, खशास्त्रं येनोच्यते ।', २. 'उक्तानुक्ताशेषार्थेषु
समासविस्तरविभागविशेषतश्च तत्त्वव्यासदोदितसिद्धिज्ञानं सर्वज्ञत्वम् ।' इति सर्व-
दर्शनसङ्ग्रहे.