पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

४२ सभाष्ये पाशुपतसूत्रे
अत्राह—किं प्रयोजननिष्ठं तन्त्रम् ? । उच्यते—न । योग-
निष्ठम् । यस्मादाह—युक्तोत्तरे सत्यपि पदार्थवैलक्षण्ये रङ्गपताकादिव-
च्छिष्यप्रलोभनार्थमिदमारभ्यते—//
दूरदर्शनश्रवणमननविज्ञानानि चास्य प्रवर्तन्ते ॥ २१ ॥
अत्र दूरं नाम यदेतद् दर्शनाद्यं विकरणान्तं माहेश्वरमैश्वर्यम्
अनेन कदाचित्प्राप्तपूर्वकं, तस्मिंस्तत्प्राप्तौ च । दर्शनादिष्वा-
धिकारिकोऽत्र दूरशब्दो द्रष्टव्यः । तत्प्राप्तिश्च योगप्रवृत्ति(व?)तः ।
आह—यद्येवं सूत्रतोऽभिधीयन्तां दर्शनादयः । तदुच्यन्ते ।
(दर्शनम् १) । दर्शनम् इत्यत्रापिच नस्त्रिकं चिन्त्यते । द्रष्टा दर्शनं
दृश्यमिति । अत्र द्रष्टा सिद्धः । दर्शनमस्य सिद्धिः ज्ञानम् ।
द्रष्टव्यानि रूपाणि । तत् कृत्स्नेषु विषयेषु समासविस्तरविभाग-
विशेषतश्च दर्शनं प्रवर्तत इत्यर्थः । तथा श्रवणम् इत्यत्रापि
नस्त्रिकं चिन्त्यते । श्रोता श्रवणं श्रव्यमिति । तत्र श्रोता सिद्धः ।
श्रवणमस्य सिद्धिर्ज्ञानम् । श्रव्याः शब्दाः । तदस्य सिद्धस्य
श्राव्येष्वर्थेषु समासविस्तरविभागविशेषतश्च श्रवणं प्रवर्तत इत्यर्थः ।
तथा मननम् इत्यत्रापिच नस्त्रिकं चिन्त्यते । मन्ता मननं
मन्तव्यमिति । अत्र मन्ता सिद्धः । मननमस्य सिद्धिर्ज्ञानम् ।
मन्तव्यानि परचित्तानि । देवमनुष्यतिर्यग्योनीनां धर्मार्थकाममोक्ष-
चित्तानां मन्ता भवतीत्यर्थः । *(तथा विज्ञानम् इत्यत्रापि नस्त्रिकं
चिन्त्यते । विज्ञाता विज्ञानं विज्ञेयमिति । तत्र विज्ञाता सिद्धः ।
१. दर्शन-श्रवण-मनन-विज्ञान-सर्वज्ञत्व-मनोजवित्व-कामरूपित्व-विकरणत्वान्यष्ट.

• Few lines are missing here.