पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

प्रथमोऽध्यायः। १९
“ अप्रचोद्यः प्रचोद्यैस्तु कामकारकरः प्रभुः ।
क्रीडते भगवान् लोकैर्बालः क्रीडनकैरिव ॥ ”
देवस्य इति षष्ठी । स्वस्वामिभावः सम्बन्धः। परिग्रहार्थमेवा-
धिकुरुते । अत्र दक्षिणेति दिक्प्रतिविभागे भवति । आदित्यो
दिशो विभजति । दिशश्च मूर्तिं विभजन्ति । मूर्तिर्नाम यदेतद्
देवस्य दक्षिणे पार्श्वे स्थितेनोदङ्मुखेनोपान्ते यद् रूपमुपलभ्यते
वृषध्वजशूलपाणिनन्दिमहाकालोर्ध्वलिङ्गादिलक्षणं; यद्वा लौकिकाः
प्रतिपद्यन्ते महादेवस्यायतनमिति तत्रोपस्थेयम् । दक्षिणामूर्तिग्रहणात्
पूर्वोत्तरपश्चिमानां मूर्तीनां प्रतिषेधः । मूर्तिनियोगाच्च मूर्त्यभावे
नियमलोपः । भैक्ष्यानुपयोगान्निर्यातानामुक्तत्वाच्चेत्यर्थः । विधि-
रित्युपदिष्टानांमर्थानां भस्मस्नानोपदेशादप्सुस्नानादीनां प्रतिषेधः ।
भस्मशयनोपदेशाद् विषयशयनादीनां प्रतिषेधः । आयतने वसत्यर्थो-
पदेशाच्छेषवसत्यर्थप्रतिषेधः । हसिताद्युपदेशाच्छेषोपहारप्रतिषेधः ।
निर्माल्योपदेशात् प्रत्यग्राणां माल्यानां प्रतिषेधः । भस्मनिर्माल्य-
लिङ्गोपदेशाच्छेषलिङ्गप्रतिषेधः । महादेवग्रहणादन्यदेवताभक्तिप्रतिषेधः ।
दक्षिणामूर्तिग्रहणात् पूर्वपश्चिमानां मूर्तीनां प्रतिषेधः । एवं (दक्षि-
णामूर्तिरित्युक्ते ?) अस्य ब्राह्मणस्य पूर्वप्रसिद्धा नियमा नियमैः
प्रतिषिध्यन्ते । कीलकप्रतिकीलकवत् पुराणोदकनवोदकवच्चेति ॥
अत्रेदं भस्मप्रकरणं समाप्तम् ।
आह—नियमाभिधानादेव हि संशयः । यत्र यमास्तत्र
नियमाः । मिथुनमेवैतद् यस्मात् । अतो न संशयः । यमा
अस्मिन् तन्त्रे के चिन्त्यन्ते ? । उच्यते—प्रसिद्धा यमाः
अहिंसादय इति । अत्र त्वन्येषाम्—
१. 3rd Sloka, यमप्रकरण of विशुद्धमुनि in गणकारिका. page 24.