पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

चित्तस्थित्यर्थम् । यस्मिंश्च जिते जितानि भवन्ति ?, चित्तं (? ते) इत्येतदपि
व्याख्यातम् । एवं जपयन्त्रणधारणात्मकच्छेदादिष्वपि योज्यम् ।
तथान्तःकरणवृत्तिमास्थाय कालविशेषनिमित्तरश्मिमणिदीपवत्, तथात्म-
वृत्तिरध्ययनध्यानस्मरणादीनि चित्तस्थितिश्च व्याख्याता (?)। श्लोको
निर्वचनः ॥ ३८ ॥
आह—कार्यकरणं च तच्चित्तस्थितिसमकालमेव रुद्रे स्थितानि
तानि युक्तानि (?) । अथ किं तान्येव युक्तस्य लक्षणानि इति ? ।
उच्यते—न । यस्मादाह—
एकः क्षेमी सन् वीतशोकः ॥ ३९ ॥
अत्र धर्माधर्मयोर्वृत्त्योरुपरमे अवसितप्रयोजनत्वात् पक्वफलवत्
सर्पकञ्चुकवद् गतप्रायेषु कार्यकरणेषु रुद्रे स्थितचित्तो निष्कल एक
इत्यभिधीयते । तथा योगव्यासङ्करेऽधर्मे निवृत्ते दोषादिविश्लिष्टो
निस्तीर्णकान्तारवदवस्थितो रुद्रे स्थितचित्तः क्षेमी इत्यभिधीयते ।
तथा सूक्ष्मस्थूलसबाह्याभ्यन्तरसलक्षणविलक्षणासु क्रियासु विनिवृत्तासु
रुद्रे स्थितचित्तो निष्क्रियः३ सन् इत्यभिधीयते । आह—
अथ निष्क्रियोऽयमिति कथमवगम्यते ? । किं चात्र युक्तस्य
लक्षणत्रयमेव ? । उच्यते—न । यस्मादाह—वीत४शोकः । अत्र
१. 'शरीरादिवियुक्तत्वम् एकत्वम् , २ सर्वाशङ्कास्थानातिक्रान्तत्वं क्षेमित्वम् ,
३. बाह्याध्यात्मिकक्रियाशून्यत्वं निष्क्रियत्वम् , ४. समस्तचिन्तारहितत्वं वीतशोकत्वम् ।'
गणकारिकाव्याख्या page 16.