पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

१३८ सभाष्ये पाशुपतसूत्रे
आह—किं दोषादिसङ्गतवधादिविश्लिष्टमपि तत् परतन्त्रमुच्यते ? ।
न । यस्मादाह— मूलाख्यायां निवृत्तायां,
संचित्तम् ॥ ३७ ॥
अत्र सम् इति दोषादिविश्लिष्टं स्वयमेव स्वगुणत्वेन परिगृह्यते,
अग्न्युष्णत्ववन्नित्यानुबन्धित्वाच्चेत्यर्थः । आह — किं तद् इति ? । उच्यते—
चित्तम् । अत्र चिती संज्ञाने, चेतयति चिनोति वा अनेनेति चित्तम् ।
चेतयति सुखं दुःखं पदार्थान्, चिनोति धर्माधर्मौ अर्जयतीत्यतः चेतयति
चिनोति वा अनेनेति चित्तम् । चित्तं मनोऽन्तःकरणमित्यर्थः ।
अत्र त्वेतेभ्यो दोषहेतुत्वादिभ्यो युगपच्छेत्तव्यं, विद्यमानेभ्यस्तु क्रमशः
क्षपणमिति ॥ ३७ ॥
आह—छित्त्वा तच्चित्तं किं कर्तव्यम् ? । उच्यते—रुद्रस्थम् ।
यस्मादाह—
स्थापयित्वा च रुद्रे ॥ ३८ ॥
अत्र ष्ठा गतिनिवृत्तौ । चित्तस्य रुद्रादन्यव्यवधानं स्थितिरित्युच्यते ।
त्वा इति इमशानाद्यवस्थस्य स्मृतिकर्मणो निष्ठा । चशब्दः समुच्चये ।
न केवलं छित्त्वा स्थेयं, किन्तु स्थापयितव्यं चेत्यर्थः । रुद्रे इति
कारणापदेशे । रुद्रस्य रुद्रत्वं पूर्वोक्तम् । रुद्र इत्यौपश्लेषिकं सन्निधानम् ।
रुद्रे चित्तमुपश्लेषयितव्यं नान्यत्रेत्यर्थः । एवं विषयेभ्य इन्द्रियाणां
जयः कर्तव्यः । अत्र यो जेता ? , आत्मा । यया जेतव्यानि ? ,
बुद्ध्या । यथा जेतव्यानि ? , क्रमशश्च । यत्प्रयोजनं जेतव्यानि ? ,