पाशुपत सूत्र (भगवान् लकुलीश - कौण्डिन्य प्रणीत पञ्चार्थभाष्य सहित पाशुपत दर्शन मूल)

[Page Header]
१३४ सभाष्ये पाशुपतसूत्रे

---

न वयं तत् प्रतिषेधयामः । अयं त्वन्यः कष्टो विषयदोषः । कश्चासाविति ? ।
उच्यते—रक्षणदोषः । अर्जितानामप्येषांमवश्यमेवोग्रतायुधेन रक्षा-
विधातव्या । कस्मात् ? । नृपदहनतस्करदायादसाधारणफलत्वात् ।
तत्रात्मपीडा । परपीडायां च यथोक्तः । उक्तं हि—
“ ^१स्वद्रव्यं पुरुषं चोराः ^२स्वमांसं पिशिताशिनः ।
क्लेशयन्ति यथा घोरास्तथाहि विषया नरम् ॥
क्लेशं समनुभुङ्क्ते च विषयाणां परिग्रहात् ।
तेषामेव परित्यागात् सर्वक्लेशक्षयो भवेत् ॥
आत्मदुःखोपघातार्थं त्यागधर्मं समाचरेत् ।
नापरित्यज्य विषयान् विषयी सुखमेधते ॥”
विषयाणामर्जनादौ दोषं ज्ञात्वा विरज्यते शतानां सहस्राणां वा यदि
कश्चित् । तथा अन्यः कथम् ? । अस्त्वेषा विषयाणामर्जनरक्षणादौ
दोषौ भवतस्तेषाम् । न वयं तौ प्रतिषेधयामः । अयं त्वन्यः कष्टतरो
(दो ?) विषयाणां दोषः । कश्चासाविति ? । उच्यते—क्षयो दोषः ।
अर्जितानां सुरक्षितानामप्येषामवश्यमेवाभ्युपगन्तव्यः (क्षयः) । विषय-
क्षये च पुनर्विषयिणां तीव्रदुःखमभिव्यज्यते । मत्स्यादिवद् यथो-
दकक्षये नदीनां, तद्वत् । तस्मादशोभनम् । उक्तं हि—
“ त्रय एव ह्रदा दुर्गाः सर्वभूतापहारिणः ।
स्त्रियोऽन्नपानमैश्वर्यं तेषु जाग्रथ ब्राह्मणाः ! ॥
नास्ति ज्ञानसमं चक्षुर्नास्ति क्रोधसमो रिपुः ।
नास्ति लोभसमं दुःखं नास्ति त्यागात् परं सुखम् ॥”

---

१, २. 'सद्रव्यं, समांसम्' इति स्यान्