पञ्चसायक (कविशेखर ज्योतिरीश्वर - कामकला एवं रति-शास्त्र संस्कृत मूल पाठ)

१६ द्वितीयः सायकः ॥
अथ तासां स्वभावलक्षण मुपदिशति ।
“बाला नूतनसङ्गमे रतिकरी सान्द्रान्धकारे भवे
दालोके सुख मातनोति तरुणी सम्भोगलीलाविधौ ।
आलोकेऽपि सुखायते सरभसं प्रौढा तमिस्रेऽङ्गना
वृद्धा जीवितहारिणी न कुरुते कुत्रापि सौख्यं मनाक् ॥१५॥
इति वयोलक्षणसमुद्देशः ॥
“अथ देशविशेषोपलक्षणसमुद्देशः
“अथ देशभेदेन स्त्रीणां स्वरूपं निरूप्यते—
“रूक्षाङ्गी बहुवादिनी चलमतिर्गीतप्रिया वातला
शैलाम्भोनिधिपार्श्वदेशवनितात प्रायो भवेदीदृशी ।
वर्षायां कुसुमाकरे च बहुशः सेव्या पुनः प्रीतिदा
गुर्वाहारसुगन्धमाल्यवसनस्निग्धाङ्गरागादिभिः ॥१७॥
अथ सौराष्ट्रकलिङ्गदेशप्रभवाणां स्त्रीणां
स्वरूपं निरूपयति—
“गूढग्रन्थि